Salix Säydaşev turında yaña kitap çıktı

«Salix Säydäşev. Tormış häm icat yulı» («Salix Saydaşev. Jiznennıy i tvorçeskiy put») kitabı moñarçı kiñ cämägatçelekkä mäglüm bulmagan fakt häm materiallarga tayanıp yazılgan. Kitapta böek tatar kompozitorınıñ tormışı häm icat yulı tulısı belän bäyan itelä.

Yaña kitapnıñ avtorı - pedagogika fännäre doktorı, sängat fännäre kandidatı, professor Färidä Sälitova, dip xäbär itälär Intertat.ru gazetasına. Ul üzeneñ fänni xezmätlärendä Salix agaga bagışlagan bik küp mäkalälär yazgan şäxes.

Älege kitapta avtornıñ fänni tikşerenülär näticäse dä çagılış tapkan. Xäzerge zaman tatar muzıkasına nigez salgan, tatarnıñ böek kompozitorı Salix Säydäşev turındagı älege kitap sängat belgeçlär öçen dä, kiñ katlam ukuçıga da kızıklı bulaçak. Arxiv materialları, kompozitornıñ zamandaşları, muzıka belgeçläreneñ tikşerenü näticäläre — barısı da yaña basmada urın algan.

Tukay elında – Tukaynıñ ike akademik tomı

Gabdulla Tukaynıñ äsärlären tuplagan akademik tomlıklar inde erak sovet çorında - 1985–1986 ellarda uk bastırılgan ide. Ul çakta böek tatar şagıyreneñ öyränçek şigırlären, yalkınlı şagıyr bulıp tanıtkan kabatlanmas äsärlären, XX gasır başında tatar telle matbugat bitlärendä çıkkan publisistik yazmaların, mäkalälären, zamandaşlarına häm tugannarına yazgan xatların tuplagan 5 tomlık dönya kürde.

Yaña zaman taläplärenä cavap birerlek itep, kayçandır senzura aşa ütmägän añlatmalar belän baetılgan G.Tukaynıñ akademik tomnarın yañartıp bastıru turında tatar galimnäre inde küptännän xıyallana. Kazanda G.Ibrahimov isemendäge Tel, ädäbiyat häm sängat institutında ber törkem galimnär akademik basma östendä eşne äle dä dävam itä. Institutnıñ tekstologiya bülege mödire, filologiya fännäre doktorı Zöfär Rämiev xäbär itkänçä, bıel, Gabdulla Tukaynıñ tuuına 125 el tulgan elda, yaña akademik basmanıñ ike tomı dönya küräçäk. Barlıgı isä ul sigez tomnan toraçak.

Ästerxanda bulaçak Tukay häykäle urınına taş kuelaçak

26 apreldä Ästerxan ölkäsendä gomer kiçerüçe tatarlar şagıyr Gabdulla Tukaynıñ tugan könen – 125 ellıgın zurlap bäyräm itäçäklär. Bıelgı yubiley elı Ästerxan öçen aeruça möhim vakıygalar belän istä kalaçak. 26 apreldä biredä Gabdulla Tukay häykäle bulaçak urınga taş kuelaçak. Cirle xakimiyat rizalıgı belän Tukay häykälen şähärneñ Admiral Naximov häm Aleksandrov uramnarı kiseleşendäge bakçaga kuyarga telilär.

Xäzerge vakıtta Ästerxan ölkäse Däülät Duması deputatı, ölkäneñ “Duslık” tatar milli cämgıyate räise Änvär Almaev citäkçelegendä ber törkem tatarlar häykälneñ proektın raslatıp, eskiz yasatu häm anı koyu eşläre belän mäşgul.

Gabdulla Tukay Ästerxanga 1911 elnıñ yazında kilgän. Biredä anı tatarlar bik cılı karşı alıp, kunak itkännär. Ästerxanga säfäre turında Tukay istäleklär dä yazıp kaldırgan.

Ästerxannıñ “Idel” gazetı baş möxärrire Näfisä Xämidullina xäbär itkänçä, G.Tukay tugan könendä şähärdä fänni–gamäli konferensiya uzaçak häm 6–17 yaşkäçä balalar arasında “I kaläm!” dip atalgan sängatle uku bäygesenä näticä yasalaçak. Gabdulla Tukay şigırlären iñ matur itep söyläüçe mäktäp ukuçıları bulaçak häykäl urınında oeştırıluçı şigri mitingta çıgış yasayaçak.

Cännät Sergey Markus: «Tatar telen onıtırga, satırga yaramıy...»

Başkalada yaşäüşe 600 ata-ananıñ cıelışıp citäkçelekkä xat yazuı küplärne bitaraf kaldırmadı. Bu uñaydan yazılgan xatlar äle dä Intertat.ru redaksiyasenä kilä tora. Tanılgan kulturolog Cännät Sergey Markus fikerlären dä sezgä täkdim itäbez.

Kazanda yaşäüçe ata-analarnıñ Tatarstan mäktäplärendä tatar tele däreslären kimetüne sorap Rossiya Mägarif häm fän ministrlıgına xat yazuın belgäç, bik nık borçıldım. Tatarstannıñ xalık yazuçısı, Tatarstan Däülät Sovetı deputatı Tufan Miñnullin moña karata üz fikeren belderep, «üz xalkıñ östennän donos yazu — xalkıña xıyanät itü», dide. Kırıs, ämma gadel fiker. Ul ata-analarnı älege gamälne kılırga etärüçe säbäp turında da äytte: «Rossiya Däülät Duması aşa kabul itelgän varvarlarça zakon — 309nçı federal zakon Rossiyadä yaşäüçe törle millät xalıklarına karşı kabul itelgän växşilär zakonı».

Morza Korbangali Yunısov, üz çiratında, bezgä — rossiyalelärgä Kazaxstannı, beryulı kazax, rus häm ingliz tellären öyränüne algı sörüçe däülätne ürnäk il itep kürsätä. Ul üzeneñ çıgışın «Tatar tele kemgä kiräk?», dip isemläde. Bu sorauga kultorolog häm şagıyr bularak, cavap birergä röxsät itegez.

Berençedän, tatar tele böten tatar xalkına kiräk. Ata häm ana tele — millät totkası, ul tarixi xäterne şuşı buın aşa şuşı uk buınga tapşıru ısulı. Telne saklap, anı üz balalarına citkerü mömkinlegendä şiklänüçelärgä 20nçe gasırnıñ böek nemes fälsäfäçese Martin Xaydeggernıñ tel fälsäfäse turında äytkän süzlären ukırga kiñäş itäm. Anıñ: «Tel — yaşäeş yortı» digän bik tä tanılgan süzläre bilgele. Tel bulmasa, millätneñ yaşäeşe dä yuk. Ä tatarnıñ yukka çıguın kemnär teli?... Barı tik ksenofoblar gına.

Ikençedän, tatar tele böten dönyaga kiräk! Bu ber dä arttıru tügel, dörese şul. Eş şunda, här tel — keşeneñ baş mie aşa dönyanı çagıldıruçı unikal sistema. Telneñ barlık üzençälekläre, anıñ süzlek zapası, sinktaksisı, fonetikası — bolar barısı da tanıp-belü çaraları. Ingliz telendä bulmagan närsä suaxilida, farsıda bulmagan närsä törektä bar...bu isemlek iksez-çiksez. Berär telneñ yukka çıguı gnoseologiya öçen zur yugaltu bulaçak. Bu xäl keşelek sivilizasiyasenä tiskäre yogıntı yasayaçak. Näticä ber — keşe nikadär kübräk tel belsä, anıñ dönyaga karaşı da şulkadär näticäle häm icadi bulaçak. Şundıy baş mie bulgan keşelär genä üsä ala. Şulay itep, dönya telläre gailäsendä tatar teleneñ urını zur, tatar tele, hiçşiksez, kiräk, annan başka añnıñ yaşäeşe mägnäsez.

Ildar xäzrät Şämsetdinov: Avıl imamnarı “nevidimka”

Küp mäçetlär işegendä yozaklar elenep tormas ide... Ägär dä avıl imamnarına tieşle matdi yardäm bulsa. Tatar Tumbarlısı avılı imam-xatıybı Ildar xäzrät Şämsetdinov änä şundıy fikerdä.

Tatarstan möselmannarı Diniya näzaräteneñ räsmi saytında çıkkan yazmasında mondıy yullar bar: “Ber şäkerttän soradım: “Nigä sin avılga barırga häm Islamnı kütärergä telämiseñ?- dip. Ul miña: “Anda üseş yuk. Avıl imamı bulgançı min şähär mäçetendä işegaldı seberäm. Mögaen, mine monda kürerlär häm eş birerlär”. Anıñ cavabı belän kileşmiçä: “Sez tändäge parazitlar kebek, ellar dävamında belem alasız, sez belemle häm Allah süzen taratuçılar bulsın häm cännättä urın taba alsın öçen küpme çıgım totıla, ä üzegezdzge kıymmätle belemne üteräsez!” -didem. Kızganıç, ämma bu fakt. Ägär dä bu akçalar avıl imamnarına yullansa, mögaen, bez mäçetlär küplege belän tügel, ä sıyfat belän maktanır idek. Häm bik küp mäçetlär işegendä yozaklar elenep tormas ide. Avıl imamnarı “nevidimka” kebek”.

Çınnanda, alar turında mäçet açılganda, saylauga çakırsalar häm mäxällägä yörüçe berärse zarlansa gına iskä töşerälär tügelme?!

Ildar xäzrät imamnar safı könnän-kön kimügä borçıla. Alar 15-20 el bu urında eşläp märxüm bulalar, çönki kübese ölkän yaştäge keşelär. Ä yaşlär alarga almaşka kilergä aşıkmıy. Moñar matdi yaktan nık bulmau da säbäp, küräseñ.

Şuña da Ildar xäzrät Şämsetdinov imamnarnıñ matdi xäle turındagı problemanı kütärä. Häm buproblema Diniya näzaräteneñ iñ avırtkan urını dip sanıy. “Avılda sädakaga ömet itärgä kiräkmi, ul kommunal xezmätlärne tülärgä köçkä citä. Bik küp avıl imamnarı sosial yaktan yaklanmagan, minimal xezmät xakı da almıylar. Bez, üzebezneñ kimçeleklärebez, ictıyaclarıbız bulgan keşelär, gailälärebez bar, nigezdä, alar küp balalılar, häm bez Allah öçen cämgıyatebezgä fayda kiterergä dip xezmät itäbez”,- di ul.

Kazanda Evropa Xartiyase turında fikerläşäçäklär

Tatar federal milli-mädäni avtonomiyase, Evropa Sovetı häm Rossiyaneñ Töbäklär üseşe ministrlıgı 2011 elnıñ 28-30 aprelendä Kazan şähärendä Töbäk yaki azçılık  telläre turındagı Evropa Xartiyase buença mäglümati seminar ütkärä. Çarada Rossiya häm çit ildän kilgän Evropa Sovetı ekspertları, Rossiya Töbäklär üseşe ministrlıgı väkilläre, Rossiyaneñ törle töbäklärennän tatar tele belgeçläre, galimnär, fän eşlekleläre katnaşaçak.

Töbäk yaki azçılık  telläre turındagı Evropa Xartiyase 1992 elnıñ 5 noyabrendä Strasburgta kabul itelgän. 1992 elda Rossiya Xartiyane imzaladı (Rossiya prezidentınıñ 2001 elnıñ 22 fevralendä kabul itelgän 90nçı kararı). Xartiya nigezendä ilneñ törle töbäklärendä yaşäüçelärneñ tugan tellären saklap kalu, üsterü buença zur eş başkarılırga tieş. Läkin älegä Xartiya Rossiya Federasiyasendä ratifikasiyalänmägän. Çönki dokumentnı niçek bar, şulay kabul itkän oçrakta küp törle millät väkilläre yaşägän Rossiyadä böten azçılık tellärenä dä berdäy igtibar kürsätü mömkin bulmayaçak. Şuña kürä eş berniçä etapta dävam itäçäk. Bügen Evropa Sovetı ekspertları Rossiyadäge millätlär üzençälegen tikşerä. Alar ilneñ törle töbäklärendä bulıp, törle millät väkilläreneñ tormış-könküreşe, problemaları belän tanışırga ölgergän inde. Çirattagı utırışnı ütkärü urını itep alar Tatarstannı saylagan.

Kazandagı seminarnı Tatar federal milli-mädäni avtonomiyase oeştıra. Avtonomiya Sovetı Räise, Rossiya Däülät Duması deputatı Ildar Gıylmetdinov süzlärençä: «Töbäk yaki azçılık  telläre turındagı Evropa Xartiyase Rossiyadä yaşäüçe barlık millät väkilläre öçen dä bik möhim dokument. Xartiyane ratifikasiyaläü bügenge şartlarda tugan telne saklau, öyränü, üsterü minimumınıñ garantiyase bulaçak».

Şunısın da bilgeläp ütärgä kiräk: Tatar federal avtonomiyase töbäklärdä tatar telen saklau, taratu buença külämle eş alıp bara. Avtonomiyaneñ eşe federal yugarılıkta da bäyalänä. Monıñ çirattagı kürsätkeçe – TFMMA Sovetı Räise I.Gıylmetdinovnıñ Xartiyane tormışka aşıru buença tözelgän «Rossiyadäge milli azçılık: tellärne, mädäniyatne, MMÇnı häm grajdanlık cämgıyaten üsterü» dip atalgan Berdäm Programmanıñ citäkçelek komitetına kertelüe.

Çaralar 28 apreldä Evropa Xartiyase buença mäglümati seminar belän başlanıp kitäçäk, dip xäbär itä Intertat.ru gazetasına avtonomiya väkilläre. Anda Rossiç Töbäklär üseşe ministrlıgınıñ milli azçılıklarnıñ xokukın yaklau buença eşçänlege, Xartiyane tormışka aşıru yulları, älege dokumentnı kabul itkän çit illär täcribäse turında söyläşener dip kötelä.

Seminardan soñ Tatar federal avtonomiyase kiñ cämägatçelekkä «Küñelem tele» proektın täkdim itäçäk. Älege proekt berniçä öleştän tora. Anıñ iñ külämlese – tatar telen öyränergä teläüçelär öçen ukıtu komplektı näşer itü.  Komplekt 2 öleştän tora: tatar tele däreslege häm audiokurs. Seminarda çit töbäklärdän kilgän tatar tele belgeçlären älege däreslekne ukıtu prosessında kullanırga öyrätäçäklär. Çaradan soñ komplekt Rossiya töbäklärendäge tatar kitapxanälärenä, milli-mädäni üzäklärgä öläşenäçäk.

29 apreldä isä Evropa Sovetı ekspertlarınıñ eşçe törkeme üzeneñ 5nçe utırışın ütkäräçäk. Älege utırışta Rossiyadäge azçılık telläreneñ xokukıy statusı, Xartiyane tormışka aşırunıñ finans yagı turında fiker alışınır, dip kötelä.

Şulay uk kunaklar G.Tukaynıñ tuuına 125 tuluga bagışlangan Tugan tel forumında da katnaşaçaklar.

Yaşlärne borıngı Kazan kızıksındıra

9 apreldä V.I.Lenin muzey-yortında yaş arxitektor-grafik Anna Faruxşinanıñ «Anna muzeyda» digän kürgäzmäse täkdim iteläçäk. «Anna muzeyda» — avtornıñ berençe şäxsi kürgäzmäse. Ul «Yoldız tuganda» digän proekt uñaennan oeştırıla, dip xäbär itälär Intertat.ru gazetasına.

A.Faruxşina Kazan däülät arxitektura–tözeleş universitetı studentı. Yaş buluına da karamastan, berençe professional kıyu adımnarın yasıy. Ul täkdim itkän xezmätlärne eşlänep betmägän dip atap bulmıy, di belgeçlär. Icatka eksperimental yunäleş belän karauçı kız rus avangard tradisiyalären dävam itüçe bularak tanıla.

Kürgäzmägä borıngı Kazan küreneşläre, arxitektur fantaziyalär, mädäni oeşmalar häm yortlarnıñ eskiz proektları, grafik räsemnär, avtornıñ barlıgı 15 xezmäte kuelgan. Mondagı xezmätlärneñ kübese diplomnar belän dä büläklänergä ölgergän ikän. Kürgäzmä muzeyda aprel azagına kadär eşliyaçäk.

2011 el — malaylar elı

Uzgan elnıñ şuşı uk vakıtı belän çagıştırganda, Kazanda gailä koruçılar häm bala tabuçılar sanı arttı. Gailä tarkatuçılar häm ülüçelär sanı isä, kiresençä, kimede. Bu — agımdagı elnıñ berençe näticäläre.

Intertat KZN.RU xäbären ukıp şunı belde: yaktı dönyaga avaz salgan narasıylar sanı 18 prosentka artkan (2010 el başında — 3697 bala, 2011 el başında — 4351 bala). Ülüçelär sanı isä 4 prosentka kimegän ( uzgan el başında — 3587, bıel 3441 keşe ülgän).

Başkalada gailä koruçılar sanı da sizelerlek räveştä artkan (2010 el başında — 1501 par, bıel — 1791 par). Aerılışuçı parlar sanı 6 prosentka kimegän (1145 häm 1083 par).

Yaña tugan balalarnıñ küpçelege — malaylar. Uzgan eldagı kebek ük bıel da malaylar kızlarga karaganda kübräk tugan (2206 malay häm 2145 kız).

Bötendönya sälamätlek köne

7 aprel — Bötendönya sälamätlek köne. Ul Bötendönya sälamätlek saklau oeşması tarafınnan bilgelände häm 1948 eldan birle bilgeläp ütelä. Sälamätlek köne el saen törle temalarga bagışlana häm şul yunäleştä kızıklı, faydalı çaralar başkarıla. Äytik, 2010 elda Bötendönya sälamätlek köne urbanizasiya häm sälamätlek temasına bagışlandı. Ul vakıtta barlık şähärlärdä xalıknıñ sälamätlegen yaxşırtu maksatınnan törle çaralar ütkärelde.


Sälamätlek saklau ministrlıgında Intertat.ru jurnalistına xäbär itelgänçä, bıel Bötendönya sälamätlek köne mikroblarga karşı köräşüçe preparatlar täesirenä birelmäügä bagışlana.

Bez teläsä kaysı avırularnı, şul isäptän VIÇ/SPIDnı dävalıy aluçı darular bulgan zamanda yaşibez. Bötendönya sälamätlek saklau oeşması şuşı darularnı kiläçäk buınga citkerü buença maxsus proekt başkarırga niyatli.

Kosovo prezidentı xatın-kız bulaçak

Yakın arada Kosovonıñ yaña prezidentı itep xatın-kız saylana ala. Süz älege ilneñ polisiya general direktorı urınbasarı Atifeta Yaxyaga turında bara. Bu xakta Priştinada jurnalistlarga respublikanıñ premer-ministrı Xaşim Taçi belderde.


Taçi süzlärenä karaganda, Kosovonıñ Demokratik berlege partiyase räise Isa Mostafa, ilneñ elekkege prezidentı Bedjet Pakolli, Amerika Kuşma ştatları ilçese Kristofer Dell häm Xaşim Taçi üze Yaxyaganı Kosovo prezidentına kandidat itü turındagı kileşkän. Bu inde Kosovo respublikasınıñ çirattagı prezidentı bulıp Atifeta Yaxyaga saylana digän süz, çönki prezidentnı ilneñ parlament deputatları saylıy. Yaña prezident üz vazifasın 6-9 ay başkarırga mömkin.

Monnan tış, söyläşülär vakıtında yakın arada Kosovoda konstitusion reforma uzdırılaçagı, anıñ näticäsendä ilneñ prezidentı turı tavış birü  yulı belän saylanaçak, digän karar kabul itelgän. Şulay itep, ilneñ premer-ministrı Xaşim Taçi fikerençä, Kosovo yaña säyasi kriziska kerep kitmägän.

Äytep kitik, Kosovonıñ elekkege prezidentı Bedjet Pakollinıñ saylanuı ilneñ Konstitusion mäxkamäse tarafınnan kanunsız dip tabılgan ide. Älege karardan soñ Pakollinıñ vazifaları vakıtınnan alda tuktatıldı.

Universiada investorı gadi xalık arasında!

“Bank Kazani” Tatarstan xalkına üzençälekle kertem täkdim itä. “Universiada” dip atala torgan kertem härkemgä 2013 elda uzaçak dönyaküläm vakıyganıñ investorı bulu mömkinlege aça. Annan kergän akça uennar korılmaları tözeleşenä totılaçak.

Bilgele ki, älege kertem öç elga karala. Minimal summa - 5 meñ sum. Ul oçrakta berençe elnı akçagız – 8 prosentka, ikençe elnı – 9, ä öçençe elnı 10 prosentka artaçak. “Universiada” öçen bank kenägäsenä 250 meñ sumnan artıgrak kertem yasalgan ikän, här elnı summa aldagı kürsätkeçlärdän yartı prosentka kübräk sanalıp bara. Äytik, bıel ellık stavka – 8,5 prosentnı, annan 9,5 prosentnı täşkil itäçäk.

“Universiada” öçen akça salıp, anı 2013 elnıñ iyunenä kadär akça kire alınmasa, bu klientka bank “Universiada investorı” digän gramota birergä vägdä itä. Kertem agımdagı elnıñ 1 iyunenä kadär açılgan häm şulay uk Universiada ütäse elga kadär saklangan ikän, isäp sçetı xucasına studentlar uennarınıñ berär çarasına bilet birelä.

Röstäm Miñnexanov: "Cäyge tözeleşkä äzerlänik"

2012 elda tözüçelärne kübräk Kazannıñ könbatış rayonnarında küräçäkbez. Kiläse elga yortlar salu planı buença yaña obektlarnıñ şaktıe Yudino, Severnıy, Zalesnıy bistälärendä safka basaçak. Moña kadär äle vakıt bulsa da, äzerlek eşlänergä totınırga vakıt.

Tatarstannıñ tözeleş, arxitektura häm torak-kommunal xucalıgı ministrı Irek Fäyzullin süzlärenä karaganda, 2012 elda torak tözeleşe küläme bıelgıdan kimräk bulmayaçak. Şuña Tatarstan rayonnarı başlıkları inde bügen ük yort salınası uçastokların bülep alu, injener çeltär ütkärü, alarga taba yullar tözüne kaygırtırga tieş.

Ä agımdagı elga kilgändä, respublikada bügen 546 meñ kvadrat metr torak safka bastırılgan. Bu – ellık plannıñ 23 prosentı, küläme buença 2010 elgı kürsätkeçlärdän 2 prosentka kübräk. Yaxşı näticälärne Älki, Apas, Balık Bistäse, Kaybıç, Piträç, Bua rayonnarı tözüçeläreneñ tırışlıgı birgän.

Sosial ipoteka programması bıel 22 prosentka ütälgän. Obektlar tözeleşeneñ 63 prosentı finanslangan. Bu eşlär, nigezdä, respublikabıznıñ 12 rayonında gına başkarılgan. Apas häm Aksubayda tämamlagan. Ä 19 munisipalitetta kıl da kımşatılmagan.

Tatarstan Prezidentı Röstäm Miñnexanov TR Ministrlar Kabinetında ütkärelä torgan tözeleşkä bagışlangan kiñäşmägä Mäskäüdän videoelemtä aşa çıgıp, cäy köne ciñ sızganıp yortlar salırga äzerlärnergä kuştı. Çönki iñ zur kürsätkeçlärgä näk menä ul sezonda ireşelä.

Karri kuşılgan kabak aşı

Kibetkä kerügä ük irem matur kabaklarnı kürep aldı da, balaçaktan isenä kerep kalgan äbiseneñ kabaklı-dögele-yözemle sumsalarnıñ tämen sagınıp söyli başladı. Min dä şundıy faydalı rizıknı bi az faydalanabız uylap kuydım. Näticädä kabak alındı.

Sumsa peşerü mäşäkatleräk eş dip, alarnı yal könenä kaldırıp tordım. Häm Yuliya Vısoskayanıñ gadi reseptına möräcägat itärgä buldım. Dimäk, karri kuşılgan kabak aşı peşeräm. Bik tämle bulıp çıktı bu aş. Sez dä, bezneñ yaratkan Intertat.ru ukuçıları, bu aşnı peşerep karagız, kabaknıñ bik tämle rizık ikänenä tagın ber kat inanırsız.

Aş öçen bezgä ni kräk bulaçak:

1 kg kabak

1 zur baş sugan

3 aş kaşıgı ak may

1 aş kaşıgı zäytün mae

1,5 l. yaşelçä bulonı yaki kaynar su

100 gr. kue söt

1 çäy kaşıgı karri

1 uç vak itep turalgan petruşka yafragı

diñgez tozı

1. Kabaknı äzerläp kuyabız: ere kisäklärgä turap, kabıgın çistartabız.

2. Zur kazannı kızdırıp, ak may häm zäytün maen salabız.

3. Ere turalgan sugannı kızgan maylar kuşımtasına salıp, ütä kürenmäle xälgä kiteräbez. Sugan peşergä genä tieş – kızdırmaska! Karri östärgä.

4. Kazanga kabaknı salıp berär minut bolgatıbrak torgannan soñ, kaynar su yaki yaşelçä bulonı salırga. Kabak peşkänçe utta totarga - 25-30 minut.

5. Äzer kabaknı blenderda izep, beraz bulon östärgä.

6. Kue söt salabız, beraz tozlıybız häm cılıtıp alabız.

Tabaklarga salgaç, petruşka sibäbez, östälgä sorı ipidän yasalgan tost kuyabız.

Aşıgız tämle bulsın!

Cömädel äüväl aenıñ 3 nçe köne

Kesä telefonınnan söyläşer öçen elemtä kiräkmi?!

Avstraliya galimnäre kesä telefonnarı öçen Serval digän yaña caylanma uylap tapkan. Ul käräzle elemtä bulmagan urınnarda da telefonnan söyläşü, Internetka kerü mömkinlege birä.

Serval elemtä vışkasınnan kilep citä almagan signallarlarga sizger häm alarnı şaktıy erak aralardan da totıp ala. Bu texnologiyane galimnär mesh networking dip atagan. Elemtä bulmagan urında berniçä telefon üzara Wi-Fi texnologiyase aşa totaşa.

Älege caylanma tabigat hälakätlärennän zıyan kürep, elemtä yugalgan töbäklärdä faydalı. «Serval»nı telefon yaxşı totkan oçrakta da kullanırga yarıy. Çönki ul signal kilüen köçäytä, ä betep kitsä - abonentka sizdermi genä elemtä belän täemin itä. Ozaklamıy anıñ satuga çıguı kötelä.

Akça kaydan kilä?

Iptäş kızımnıñ xällären belim dip, berkön aña kagılıp çıgarga uyladım. Aldan uk kileşkänçä, anıñ fatirına kildem. Mine karşı aldı da, tizräk bülmäsenä yögerde bu. Akvarium satıp alıp, balıklar ürçetä ikän. Bügen suın alıştırıp yatuı.
«Menä bit, fatirda et-mäçe asragançı balıklar cibärgänseñ. Alar çista da, tınıçlandıra dip äytälär», - dim min moña. «Anıñ tınıçlıgın kırın yatıp televizor karaudan da tabam min, balık fen-şuy buença bäxet kiterä. Şuña baer öçen, alarnı karap torırga mäcbürmen», - di iptäşem. Nikadär tırışsa da, ber kara häm sigez altın balıgı haman ülä ikän. Ä kesäñ kalın bulsın öçen, alarga akçanı kızganmıyça, balıklar sanın 9dan kimetmäskä kiräk di.

Akvariumnı da kaya gına kuymagan, ber kitapta yazılgan dip, könyak poçmakka, ikençe fen-şuy öyrätmäsendägeçä iñ türgä urnaştırgan, läkin bu çaralar faydasız. «Ällä balıklarımnı taşlıym da, simvollar belän genä eşlim mikän. Alar uençık kına, artık karıysı da yuk.

Sörtep, çistartıp kına torırga kiräk», - di bu. Äle abaylamıy toram ikän, läbasa. Zalda televizor östendä avızına akça kapkan at başı kadär baka sını, zur savıtlar, ällä nindi obrazlar bar. Fatirnıñ başka urınnarı da mondıy galämät belän şıplap tulgan. Kayberläre täräzä töbennän, ikençeläre kuxnyada çäynek yanınnan miña şıksız kıyafätläre belän karap, eçtän salkınlı-suıklı yögertä. Krovat astında da ällä nindi isemleläre yata di. Isemnären istä kaldıru gına tügel, başımnı krovat astına tıgıp kararga da cörät itmädem.

Iñ kızıgı bolarnıñ berse dä arzan tormıy. Fen-şuy turındagı kitapları da, şul stil taläp itkänçä, altın tös belän yögertelgän, yaltırap tora torgan tışlıkta. Küz kırı belän genä soñgı bitenä sugılgan bäyasen karagan idem, bäyaseñ dä cisemenä turı kilüen añladım.
Minäytäm, sin bayım dip, bu böten akçañnı şul çit il galämätlärenä salıp betergänsen, üzeñ korı ipi aşap utırasıñ, dip iptäş kızımnı kızganıp kuydım.

Yarıy äle çäy eçärgä täm-tomnan tış salat ta algan idem. Ä inde çäy eçep algaç, iptäşem ällä fen-şuyga, ällä xalık ışanularına tugrı kalıp, tabak-savıt yugan ciremnän: «Kunakta tabık-savıt yugan keşe bu kunaknıñ böten akçasın alıp kitä. Minem bolay da akçam yuk»,- dip mine başka bülmägä kudı.

Menä siña mä, bayım dip böten akçañnı çıgarıp sal da, aşamıyça, şul öç ayaklı bakalarga tabınıp utır inde. Ul gına tügel, dustımnıñ «monda utırma», «tegendä basma», «aña alay dip äytmä, ul bötenesen işetä, kargıy ul sine» digän süzläre dä kitapta gına ukıp belgän mäcüsi zamannarnı iskä töşerde.

Ford Tatarstanga kilä

6 aprel könne Tatarstan Prezidentı Röstäm Miñnexanov Mäskäüdä «Ford» häm «Sollers» kompaniyaläre top-menedjerları belän oçraştı. Oçraşu vakıtında «Alabuga» iktisadi zonasında Ford maşinaları eşläp çıgaru turında süz bardı.


Älege kompaniyaläreneñ urtak citeşterü mäydannarı Leningrad ölkäseneñ Vsevolojsk şähärendä, Çallıda häm Alabugada urnaşır dip kötelä. Konveyerlardan «Ford»nıñ ciñel häm yök maşinaları töşäçäk.

«Alabuga» zonasın tulısınça avtomobil häm aña komponentlar kompleksına ävereldermäkçe bulalar. Monıñ öçen törle illärdän investorlar cälep itelä. «Tarkya Glass Russ» kompaniyase, mäsälän, tizdän biredä avtomobil pıyalası häm közgeläre yasarga tieş. Respublikabızda Ford çıgaruga kilgändä, anıñ tögäl vakıtı kompaniya väkilläreneñ Tatarstanga kilüenä genä bilgele bulaçak.

«Ak bars» millät sagında

Bu könnärdä Kazaxstannıñ Şımkent şähärendä eşläp kilüçe «Ak bars» ictimagıy oeşmasınıñ çirattagı çarası uzdı. Anda kazax, üzbäk, rus, çeçen, garäp kebek törle millät väkilläre katnaştı. Biredä oeşma barlıkka kilgän könnän alıp (2009 elnıñ 5 dekabre), bügenge köngä kadär oeştırılgan şähär, respublika häm xalıkara külämendäge 37 çara turında söylädelär. «Ak bars» kiläçäkkä plannarı belän dä urtaklaştı.

Oeşmanıñ yaşlär bülege köräş, voleybol häm futbol buença sport yarışları, prezident saylaularına bagışlangan aksiya, şähärne cıeştıru ömäse oeştırdı. Yaşlär 47 töp agaç utırtıp, Duslık alleyasına nigez saldı. Kiläçäktä bu alleya küplärneñ yaratkan yal itü häm xätta TATAR AIR PARTY ütkärü urınına ävereler dip kötelä. Süz uñaennan, TATAR PARTY YaRATAM çarası uzgan atnanıñ gacäep vakıygası buldı. Biredä Şımkent, Kızıl Orda, Taşkent, Almata, Taraza tatar yaşläre räxätlänep küñel açtı, törle bäygelärdä katnaştı.


Bez — ak-barslılar TATAR AIR PARTY kiçälären ütkäräbez, tatar yaşlären berläşteräbez, voleybol, futbol, köräş buença yarışlar, festivallär, balalar yortlarında Saban tuyları, Ästerxan, Kazan häm Finlyandiyagä säyaxätlär oeştırabız. Bez härçak xezmättäşlek itärgä, täcribä belän urtaklaşırga äzer. Bezneñ maksat – dönyada sibelep yaşäüçe tatar xalkın berläşterü, telne, mädäniyatnı, goref-gadätlärne saklap kalu.

Cömädel äüväl aenıñ 2 nçe köne

Törkiyadä ukıysıñ kiläme?

Törkiyaneñ yugarı uku yortlarına ukırga kerü imtixanın Tatarstan başkalasında tapşırırga mömkin. Imtixanda tulı urta belemgä iya bulgan yaşlär (yaisä çıgarılış sıynıfında ukuçılar), ämma 25 yaştän dä ölkän bulmagannar katnaşa ala. Imtixan isä test räveşendä uzaçak.

Törek telen belmägän abiturientlar maxsus äzerlek büleklärendä 1 el dävamında törek telen öyränäçäk. Törkiyadä belem alaçak studentlar Törkiyaneñ däülät stipendiyase häm tulay torakta yaşäü urını belän täemin iteler dip kötelä. Törkiyagä barıp kaytu çıgımnarın isä studentlarnıñ üzlärenä kütärergä turı kiläçäk.

Imtixanda katnaşu garizaların 22 aprelgä kadär TR Mägarif häm fän ministrlıgına (45nçe kabinetka) tapşırırga kiräk. Anketanı isä 8 aprelgä kadär Törkiya Respublikasınıñ Kazandagı General konsullıgında tutıru sorala. Ul M.Gorkiy uramı, 23/27 yort adresı buença urnaşkan. Östämä mäglümatnı 299-53-10; 299-53-11 (General konsullık) yaki 292-64-86 Gäynetdinov I.G. (TR Mägarif häm fän ministrlıgı) aşa beleşergä mömkin.
www.intertat.ru