Kazanda Fatıx Karim turında kino kürsätälär

«Fatıx Kärim. Sugışçı şagıyr» häm «Fatıx Kärim. Kızı istälekläre» («Fatıx Karim. Voin poet» i «Fatıx Karim. Rasskaz doçeri») digän dokumental filmnarnıñ bäyräm premerası 3 may könne «Mir» kinotearında uzaçak, dip xäbär itälär Intertat.ru gazetına.

Kinokartinalarnı Kazan tamaşaçısına filmnıñ ideya avtorı,Tatarstannıñ xalık şagıyre Renat Xaris, şagıyrneñ kızı Läylä Kärimova, «Azatlık» radiosınıñ Kazandagı studiya direktorı Rimzil Väliev häm kinokartinanıñ rejisserı Rämis Näcmiev täkdim itä.

Filmda süz şagıyr, anıñ meñlägän yöräklärne äsir itkän, tugan ilgä, kızlarına bulgan tirän mäxäbbäten çagıldırgan äsärläre xakında baraçak. Läylä Kärimovanıñ istälekläre dä tamaşaçını bitaraf kalmas, di çaranı oeştıruçılar.

Lena Biçarina Tatarstannıñ xalık artistı digän isemgä laek buldı

Şuşı könnärdä tanılgan cırçı Lena Biçarinaga Tatarstan Respublikasınıñ xalık artistı digän maktaulı isem birelde. Älege uñaydan «Ak bars» yaşlär üzägendä cırçınıñ  yubiley konsertı bulıp uzdı. Lena xanımnıñ 60 yaşlege uñaennan oeştırılgan bäyrämgä respublikabıznıñ, Kazannıñ keräşen oeşmaları, icattaş dusları, şulay uk mişär dusları: ataklı bayançı Ramil Kuramşin, cırçı Rafael Ilyasov, Aniya Tuişeva, Tais Xösäenovlar da kilgän ide.

Röstäm Şamsutov: Şämail “sıyfat”, “kıymät” digänne añlata

Imanlı yortnıñ kürsätkeçe närsä dip sorasalar, şämail dip özderep cavap birergä mömkin. Elek zamannarda ul här tatar-möselman yortında bulgan. Öygä kilep kergäç tä, yat küzlär iñ äüväl şämailgä töşärlek itep anı işek östenä elgännär. Yavız ruxlardan  saklıy, yortka iminlek iñderä  dip ışangannar.

Xäzerge zamannarda anı siräk yortta kürergä mömkin. Torgınlık ellarında, xätta din tıelgan zamanda da şämaillärne avıl cirlärendä yaşerten genä satıp yörüçelär bar ide. Ä inde tagı da elegräk çorlarda garäp yazuın belgän keşelär pıyalaga buyau häm kömeş kägaz (folga)  kullanıp “Ayatel körsi” häm Korännän bütän keçeräk sürälär yazıp elgännär.  Sängatneñ bu tarmagı bügenge köndä gıylmi nigezdä öyränelep dini uku yortlarında da kertelä başladı. Şul ölkädä eşläüçe galim, älege temanı yaktırtkan berniçä kitap avtorı häm talantlı rässamnarıbıznıñ berse Röstäm Şämsutov. Rossiya häm Tatarstan Rässamnar berlege ägzası, sängat fännäre kandidatı Röstäm äfände  belän şämail sängate xakında äñgämä korabız.

Cömädel äüväl aenıñ 24 nçe köne

Rässam Färit Yakupovka 60 yaş (1951)

Rässam Färit Yakupov turında yazganda, mögaen, süzne tanılgan rässamnıñ änise Ruşaniya apa häm ätise Xaris abıy Yakupovlardan başlau xaklırak bulır. Näk menä rässam tormışınıñ här yagın, icatınıñ serle häm gazaplı mizgellären Färit öçen alar aça bit!

Färit Yakupov bik küplärgä avıl tormışın, avıl abıy-apaların, avıl yaşlären surätläüçe bularak tanış. Äytik, “Kızıl tuy (Oçraşu)”, “Onıtılgan çişmä”, “Äxmät abıy häm anıñ avılı” h.b. kartinaları.

Anıñ icatınıñ tagın ber yagına küz salsak, şagıyrä S.Söläymanovanıñ “Kem uyatkan Läyläne”, yazuçı C.Därzamannıñ “Aybulat” isemle kitapların bizäüne, anıñ grafik eşlären äytep bulır ide.

Añardan: “Sezneñ öçen iñ kaderle kartinagız?” – dip sorasañ, ul: “Kartinalarnı aerıp bulmıy, anıñ härberse bala kebek yakın. Ä menä iñ zur eşläremneñ bersen atıy alam, ul “Berençe burazna” dip atala”,   dip cavap birä.

“KAMAZ” gaeple?

Rossiya futbolında tagın ber skandal kalkı çıktı. Kızganıç, monısı Çallınıñ “KAMAZ” klubına kilep totaşa. Komandanıñ elekkege uençısı Aleksandr Kukanos Rossiya futbol soyuzınnan yardäm sorıy.

Mäskäüdä Gabdulla Tukayga häykäl kuydılar

26 apreldä Mäskäü şähäreneñ Yaña Kuznesk uramında tatar xalkınıñ mäşhür şagıyre Gabdulla Tukay häykäle açıldı. Älege istälekle vakıyganı Mäskäü tatarları kötep aldı häm ul şagıyrneñ tuuına 125 el tuluga bagışlangan çaralarnıñ iñ ähämiyatlese buldı diyargä mömkin. Monument Mäskäü xökümäte kararı buença Tatarstan Respublikası xökümäte tarafınnan Rossiya başkalasına büläk itelde. Monumentnıñ avtorı — Rossiyaneñ atkazangan rässamı Salavat Çerbakov.

Ästerxandagı Yaña Bolgar tatar avılı tarixı

Ästerxandagı Yaña Bolgar avılınıñ iseme VIII gasırda Urta Idel buenda barlıkka kilgän Bolgar däüläte istälegenä bagışlangan. Krepostnoy xokuk beterelgäç, Kazannıñ bolgar-tatarları, Penza, Tübän Novgorod, Sember mişärläre Idel buylap cir ömet itep yöri. Näk şul vakıtta korılık arkasında ikmäk uñmıy, şulay da kıen xäldän çıgu yulı tabıla: telägän keşe balık citeşterüçe yaisä batraklarga eşkä kerep tamagın tuydıra. Elgada balık küp bulganga, kızıl balık yaxşı kergängä, elganıñ bu urının bay çıganak dip atap yörtälär.

Şigır bäyrämendä bäxet kürende...

Şagıyrlär bäxetle bulamı? Bula ikän. Tıngısız canlı häm gomere bue yanıp-köep şigırlär icat itkän Lena Şagıyrcannıñ: “Min bik bäxetle keşe”, - digän süzläre Gabdulla Tukaynıñ 125 ellıgına bagışlangan Şigır bäyrämenä üze ber büläk bulıp yañgıradı.

M.Cälil isemendäge Tatar däülät opera häm balet akademiya teatrı yanındagı şagıyr häykäle yanında uzgan Şigır bäyrämendä süz birelgäç ul üzen, iñ berençe çiratta, Tukaynıñ 125 ellıgın kürä aluınnan bäxetle itep xis itüen äytte. Häm moñar inde, bilgele, bıel märtäbäle däülät premiyasenä laek bulu şatlıgı da östälgän. Beraz dulkınlanıp kitkän şagıyrä: “Büläkkä täkdim itülären sizmi dä kaldım. Zilä xanım citäklägän xatın-kızlar oeşması täkdim itkän. Mine zurlagan citäkçelärgä, icatımnı tikşerep yazgan galimnärgä, xuplauçılarıma, duslarıma räxmät”, - dide häm “Kazanda Tukay bäyräme” digän şigıren ukıdı. Älege çıgıştan soñ moña kadär dä küñelne irkäläp torgan yazgı koyaş, tagı da elmaebrak karıy başladı kebek.

26 aprel - Gabdulla Tukay tugan kön

26 aprel – böek tatar şagıyre Gabdulla Tukaynıñ tugan köne. Bıel şagıyrneñ tuuına 125 el tuldı. Kazan şähäreneñ üzägendä urnaşkan Tukay häykälenä bu könne çäçäklär saldılar. Älege tantanada Tatarstan Prezidentı Röstäm Miñnexanov, TR Däülät Sovetı räise Färit Möxämmätşin, Tatarstan Premer–ministrı urınbasarı Zilä Välieva, Kazan merı Ilsur Metşin, Tatarstan Respublikasınıñ däülät eşlekleläre, sängatkärlär, çit töbäklärdän Tukay yubilee çaralarına dip maxsus kilgän küp sanlı kunaklar katnaştı.

Gabdulla Tukay isemendäge Däülät büläge laureatları bilgele buldı

Tatarstan Respublikası Prezidentı Ukazı nigezendä 2011 elnıñ Gabdulla Tukay isemendäge Däülät büläge laureatları bilgele buldı. Bıel Tukay isemendäge Däülät büläk dürt keşegä tapşırıla.

Menä alar:

1) Şahimoratova Albina Änvär kızına – Könbatış Evropa häm rus kompozitorları operalarında vokal partiyalärne, tatar kompozitorları cırların häm romansların, tatar xalık cırların iñ yugarı professional däräcädä başkaruı öçen;

2) Şakircanova Lena Galimcan kızına (Lena Şagıyrcanga) – «Bocra vä Xöcrä: Şigırlär, poemalar», Tatarstan kitap näşriyatı, Kazan, 2002 el, häm «Sagınmalık: Istäleklär, bagışlamalar», Tatarstan kitap näşriyatı, Kazan, 2005 el, cıentıkları öçen;

3) Kildebäkov Röstäm Äxmät ulı häm Kildebäkova Mariya Semenovna sostavındagı rässamnar kollektivına – Tatarstan Respublikasınıñ cämägat binaları intererı häm ekstererı öçen bergäläp icat itelgän monumental häm dekorativ-gamäli sängat äsärläre häm polotnolar seriyase: «Idel», «Tatarstan» kunakxanä komplekslarında, G. Kamal isemendäge Tatar däülät akademiya teatrında häm başkalarda «mozaika» häm «sgrafitto» monumental äsärläre; «Säyyar Truppası» gobelennarı, «Su anası», «Sak-Sok», «Şüräle» xalık äkiyatläre motivları buença» triptixı; tatar xalkı mädäniyatenä häm tarixına bagışlangan «Kukmara itekläre», «Şagıyrälär», «Xacilar», «Kaytu», «Biyuçe därviş» häm başka kartinalar seriyase öçen;

4) Ibrahimov Ilfak Mirza ulına (Möxämmät Mirzaga) – «Kiek kaz yulında», Tatarstan kitap näşriyatı, Kazan, 2003 el, «Tere su», Tatarstan kitap näşriyatı, Kazan, 2007 el, kitapları häm «Adäm balası» kitabında basılıp çıkkan «Adäm balası», Mägarif, 2009 el, şigırlär siklı öçen.

Tatar canlı bulsak, eşlär alga barır...

Tatarstan Prezidentı Röstäm Miñnexanov Bötendönya tatar kongressı Gabdulla Tukayga bagışlap uzdırgan kiñäytelgän utırışta katnaştı. Ilbaşı belän oçraşuda 41 töbäktän, 14 çit ildän kilgän 130 dan artık millättäşebez katnaştı. Alar tatarlarnıñ urtak Vatanı Tatarstan citäkçelegenä üzläreneñ räxmätläre belän bergä gozerlären citkerdelär,  şulay uk millätne saklau yulında başkargan eş täcribäläre, fikerläre belän urtaklaştılar.

...I mökatdäs, moñlı sazım

26 apreldä Yaşüsmerlär Respublika kitapxanäsendä G.Tukaynıñ 125 ellıgına bagışlangan çara uzaçak, dip xäbär itälär Intertat.ru gazetına.

Vençur yardämendä niçek tanılırga?

Elektron poçta, Internetta ezlätü sistemaları, sosial çeltärlär kayçandır gap-gadi ideyadän tugan. Xäzer aldıngı fiker iyalären şakkattıru ciñel bulmasa da, ällä nindi zamança äyberlär uylap tabılıp tora.

Ufa da Tukay ezlären saklıy

Başkortstan başkalası Ufa şähärendä dä bu könnärdä xalkıbıznıñ böek ulı, mäñge gorurlanıp söylärlek olug talant iyase Gabdulla Tukaynıñ tuuına 125 el tuluga bagışlangan çaralar baytak oeştırıla. Başkortstan däülät universitetında häm Başkortstan däülät pedagogiya universitetında, şulay uk Ufanıñ 65nçe häm 84nçe sanlı tatar gimnaziyalärendä, gomum belem birü katnaş mäktäpläreneñ tatar sıynıflarında G. Tukayga bagışlangan kiçälär oeştırıla. Ufa tatar milli oeşmaları da bu arada kayber mädäni çaralarnı äzerläp tora. 

KAMAZ yazmışı may aenda xäl iteläçäk

May urtasında Minsk şähärendä KAMAZa häm MAZ kompaniyalären berläşterü buença berençe utırış uzaçak. Älege ideya ike avtoginant tiräsendä inde fevral aennan uk böterelä. Ul vakıtta "Rostexnologiyalär" korporasiyase ike oeşmanıñ aksiyalären alıştırıyk dip, Belorusiya citäkçelegenä xat yulladı. Minsk avtozavodı aksiyaläre tulısı belän il citäkçelege kulında.

Tatarstannıñ şigır yaratuçıları säxnä tota

Kazanda şigır söyläüçelär konkursı uzdı. Tatarstanda berençe tapkır uzdırıluçı älege zur çara G.Tukaynıñ 125 ellıgına bagışlana.

18-19 apreldä M.Sälimcanov isemendäge akterlar yortında konkursta katnaşuçı 140 keşene täcribäle sängat ähelläre tıñladı häm üz bäyasen birep ciñüçelärne atadı:

Keçe törkem(7-11 yaş) – Platonova Valeriya(75 nçe gimnaziya), Xasanov Niyaz(177 nçe mäktäp), Möxämmädiev Ildar (10 nçı mäktäp), Igoşina Svetlana häm Kononov Vladimir (23 nçe mäktäp), Nurullin Emil (149 nçı lisey), Mirsäetov Bulat(18 nçe gimnaziya).

Cөmädel äüväl aenıñ 16 nçı kөne

Iske Tatar bistäsen torgızu eşläre Yunıs mäydanınnan başlana

Mäglüm bulgança, Iske Tatar bistäse Kazannıñ saklanırga tieşle tarixi häm mädäni miraslar isemlegendä tora. Anı tözekländerü, yañadan torgızu buença bik küp proektlar başkarılsa da, älegä kadär şularnıñ berse dä gamälgä aşırılmagan. Nihayat, Kazan merı Ilsur Metşin Iske Tatar bistäsen tözekländerü eşläre bıel başlanırga tieş dip belderde.

Tatarstan Çexiya belän elemtälären nıgıta

Bu könnärdä Çexiya respublikası räsmi delegasiseneñ Tatarstanga säfäre dävam itä. 18 aprel könne Çexiyaneñ sänägat häm säüdä ministrı Martin Kosourek Tatarstan prezidentı Röstäm Miñnexanov belän oçraşıp söyläşte. Annarı ministr häm başka Çexiya väkilläre Tatarstan-Çexiya eşlekle forumın açuda katnaştı.

Ana telendä ukıtunı yaklau piketı

Bu keşelärne mondıy mitinglarga ni etärä soñ? Tөrle sıltaular belän tatar mäktäpläreneñ yabıluı, bu oçrakta - Çallıdagı tatar gimnaziyasen yabu. Bolar barısı da - tugan Tatarstan Respublikasında ana telendä mäktäpkäçä, mäktäp, yugarı mäktäp mägarifeneñ yuk däräcäsendä buluın isbatlıy.