Cömädel äüväl aenıñ 2 nçe köne
Ğabdulla Tuqayğa bağışlanğan internet portal
Ğabdulla Tuqayğa bağışlanğan internet portal
Törkiyadä ukıysıñ kiläme?
Törkiyaneñ yugarı uku yortlarına ukırga kerü imtixanın Tatarstan başkalasında tapşırırga mömkin. Imtixanda tulı urta belemgä iya bulgan yaşlär (yaisä çıgarılış sıynıfında ukuçılar), ämma 25 yaştän dä ölkän bulmagannar katnaşa ala. Imtixan isä test räveşendä uzaçak.
Törek telen belmägän abiturientlar maxsus äzerlek büleklärendä 1 el dävamında törek telen öyränäçäk. Törkiyadä belem alaçak studentlar Törkiyaneñ däülät stipendiyase häm tulay torakta yaşäü urını belän täemin iteler dip kötelä. Törkiyagä barıp kaytu çıgımnarın isä studentlarnıñ üzlärenä kütärergä turı kiläçäk.
Imtixanda katnaşu garizaların 22 aprelgä kadär TR Mägarif häm fän ministrlıgına (45nçe kabinetka) tapşırırga kiräk. Anketanı isä 8 aprelgä kadär Törkiya Respublikasınıñ Kazandagı General konsullıgında tutıru sorala. Ul M.Gorkiy uramı, 23/27 yort adresı buença urnaşkan. Östämä mäglümatnı 299-53-10; 299-53-11 (General konsullık) yaki 292-64-86 Gäynetdinov I.G. (TR Mägarif häm fän ministrlıgı) aşa beleşergä mömkin.
www.intertat.ru
Törek telen belmägän abiturientlar maxsus äzerlek büleklärendä 1 el dävamında törek telen öyränäçäk. Törkiyadä belem alaçak studentlar Törkiyaneñ däülät stipendiyase häm tulay torakta yaşäü urını belän täemin iteler dip kötelä. Törkiyagä barıp kaytu çıgımnarın isä studentlarnıñ üzlärenä kütärergä turı kiläçäk.
Imtixanda katnaşu garizaların 22 aprelgä kadär TR Mägarif häm fän ministrlıgına (45nçe kabinetka) tapşırırga kiräk. Anketanı isä 8 aprelgä kadär Törkiya Respublikasınıñ Kazandagı General konsullıgında tutıru sorala. Ul M.Gorkiy uramı, 23/27 yort adresı buença urnaşkan. Östämä mäglümatnı 299-53-10; 299-53-11 (General konsullık) yaki 292-64-86 Gäynetdinov I.G. (TR Mägarif häm fän ministrlıgı) aşa beleşergä mömkin.
www.intertat.ru
Bolgariyadä 7 kilolı bala tugan
Şuşı könnärdä genä Bolgariyadä 7 kilogrammnan artık bala tugan. Burgas şähärendä yaşäüçe xanım tapkın ir malaynıñ bue 55 santimetr, avırlıgı 7100 gramm, dip xäbär itä «ITAR-TASS» agentlıgı. Tabiplar fikerençä, yaş balanıñ mondıy avırlıgı anıñ äniseneñ kanında şikär däräcäse artık zur (bahadir bala tabuçı ana diabet belän integeä ikän) bulu belän bäyle. Miglen digän isem algan bala karınnan operasiya yardämendä alıngan.
Äytergä kiräk, Miglen — berdänber-ber andıy bahadir malay tügel. Mäsälän, Braziliyadä ber xatın-kız 7500 grammlı bala tapkan bulgan, ä Aleyskida ber xanım 7750 gramm avırlıktagı kız balanı dönyaga kitergän. Läkin bolar da äle iñ avır balalar tügel ikän. 1955 elda Italiyadä 10 kilogrammlı bala tugan bulgan.
Xalıkara medisina standartları buença yaña tugan balanıñ normadagı avırlıgı urtaça 2600-4500 gramm täşkil itä. Läkin soñgı arada karındagı balalarnıñ biologik üseşe tizlände, di tabiplar. Şuña da, inde tuganda uk balalar eş kına urtaça kürsätkeçlärdän avırırak bulalar. Xäer, sezneñ balagıznıñ avırlıgı tuganda ällä ni zur bulmasa da, aptıramagız. Xätta 3,3 kgdan kimräk bala da yaşäeşeneñ inde ikençe aenda uk üzeneñ yaştäşlären kuıp citä.
www.intertat.ru
Äytergä kiräk, Miglen — berdänber-ber andıy bahadir malay tügel. Mäsälän, Braziliyadä ber xatın-kız 7500 grammlı bala tapkan bulgan, ä Aleyskida ber xanım 7750 gramm avırlıktagı kız balanı dönyaga kitergän. Läkin bolar da äle iñ avır balalar tügel ikän. 1955 elda Italiyadä 10 kilogrammlı bala tugan bulgan.
Xalıkara medisina standartları buença yaña tugan balanıñ normadagı avırlıgı urtaça 2600-4500 gramm täşkil itä. Läkin soñgı arada karındagı balalarnıñ biologik üseşe tizlände, di tabiplar. Şuña da, inde tuganda uk balalar eş kına urtaça kürsätkeçlärdän avırırak bulalar. Xäer, sezneñ balagıznıñ avırlıgı tuganda ällä ni zur bulmasa da, aptıramagız. Xätta 3,3 kgdan kimräk bala da yaşäeşeneñ inde ikençe aenda uk üzeneñ yaştäşlären kuıp citä.
www.intertat.ru
Namaz ukırga öyränergä ber däres citä
Monıñ öçen barı tik Kazannıñ “Änilär” mäçetenä kilergä kiräk. Soñgı 3-4 elda mondıy tör däreslär yaşlär arasında zur populyarlık kazandı. Bu yulı namazga ukırga öyrätüçe aksiyalär “Änilär” mäçetendä uzdırılaçak.
Däreslär här atnada yakşämbe könnärendä, öylä namazınnan soñ uzdırıla. Däres programması islam turında mäglümat birüdän häm namaz uku tärtipläre belän tanıştırudan gıybarät, dip yaza islam.ru saytı..
Däreslär här atnada yakşämbe könnärendä, öylä namazınnan soñ uzdırıla. Däres programması islam turında mäglümat birüdän häm namaz uku tärtipläre belän tanıştırudan gıybarät, dip yaza islam.ru saytı..
2011 elnıñ yazı — açık töslär häm näfislek
2011 elnıñ modası artık küpne taläp itmi. Yaz häm cäy kışkı modanıñ töp yunäleşlären dävam itä. Bıel modada açık, yaktı töslär, gadäti bulmagan faktura häm bizäklär (mäsälän, perforasiya), törle aksessuarlar (mäsälän, bantlar), näfis obrazlar.
Küpçelek stilistlar häm moda ölkäsendäge belgeçlär fikerençä, 2011 elnıñ yaz-cäendäge kebek yaktı, küz yavın ala torgan, näfis sezonnıñ bulganı yuk ide äle. Bıelgı sezonnıñ töp östenlekle yunäleşe — törle töslelek häm yaktılık. Kiñ palitralı töslärdän härkem üzenä oxşaganın häm kileşkänen saylap alırga mömkin. Bu törle forma häm fakturaga da kagıla. Bıelgı modanıñ tagın ber üzençälege — romantizm, formalarnıñ yomşaklıgı häm salmaklıgı. Dimäk, liniyalärneñ geometrik açıklıgı häm tögällege belän xuşlaşırga vakıt citte.
2011 elnıñ yaz-cäy sezonındagı külmäklärgä moda kışkıdan ällä ni aerılmıy. Külämle, näfis, ozın külmäklär haman da igtibar üzägendä kala. Ayak kiemenä kilgändä, älege sezonnıñ töp üzençälege bulıp törle gadäti bulmagan bizäklär tora. Şuña da, xäzer kibetlärdä kaurıylı, yasalma kübäläk, çäçäkle, xätta mexlı modellär oçratıp bula. 2011 elnıñ yaz-cäy sezonında sez ber dä şiklänmiçä ekstravagant häm küz yavın ala torgan obraz saylıy alasız.
Küpçelek stilistlar häm moda ölkäsendäge belgeçlär fikerençä, 2011 elnıñ yaz-cäendäge kebek yaktı, küz yavın ala torgan, näfis sezonnıñ bulganı yuk ide äle. Bıelgı sezonnıñ töp östenlekle yunäleşe — törle töslelek häm yaktılık. Kiñ palitralı töslärdän härkem üzenä oxşaganın häm kileşkänen saylap alırga mömkin. Bu törle forma häm fakturaga da kagıla. Bıelgı modanıñ tagın ber üzençälege — romantizm, formalarnıñ yomşaklıgı häm salmaklıgı. Dimäk, liniyalärneñ geometrik açıklıgı häm tögällege belän xuşlaşırga vakıt citte.
2011 elnıñ yaz-cäy sezonındagı külmäklärgä moda kışkıdan ällä ni aerılmıy. Külämle, näfis, ozın külmäklär haman da igtibar üzägendä kala. Ayak kiemenä kilgändä, älege sezonnıñ töp üzençälege bulıp törle gadäti bulmagan bizäklär tora. Şuña da, xäzer kibetlärdä kaurıylı, yasalma kübäläk, çäçäkle, xätta mexlı modellär oçratıp bula. 2011 elnıñ yaz-cäy sezonında sez ber dä şiklänmiçä ekstravagant häm küz yavın ala torgan obraz saylıy alasız.
Bäygedä 3 yaşleklär dä katnaştı
Yal könendä Kazannıñ “Märcäni” mäçete törle töbäklärdän, rayonnardan cıelgan balalar belän tuldı. Äle äniläre aldınnan yaña töşkän sabıylardan başlap, bälig bulır yaşkä citkän yaşüsmerlärgä kadär islam nigezläre turındagı belemnären sınarga cıelgannar. Alar 14 nçe tapkır ütkärelüçe “Söembikä señelläre häm eneläre” bäygesendä köne bue diyarlek dinebezgä kagılışlı soraularga cavap birdelär, räxätlänep aralaştılar. Bıel başka ellardan aermalı bularak, balalarga tatar din ähelläre, Gabdulla Tukay kebek böek şäxeslärebez turında da soraular äzerlängän ide. Malaylarnı, kızlarnı Ibrahim xäzrät Sabirov citäkçelegendäge jyuri bäyaläde. Bäygeneneñ töp oeştıruçısı "Möslimä" ictimagıy oeşması räise, "Mäslimä" gazetı möxärrire, xaciya Älmira apa Ädiatullina äytüenä karaganda, balalar zur äzerlek belän kilgännär. Kayber urınnarga ikeşär keşe laek buluı da şuña ber işarä. “Jyurida Islamnı yaxşı belgän Korän xafizlar. Balalarnıñ bu bäygedä katnaşuları üze ber batırlık. Alga taba da şuşılay berdäm bulıyk. Balalarnı denle itep tärbiyalärgä nasıyp bulsın”, - dide.
Bäygedä yaşkä karap 1,2,3 nçe urınnar birelüdän tış, maxsus nominasiyalär dä buldırılgan. Äytik, kızlar öçen alar dürtäü, malaylarga sigez ide. “Söembikä” büläge Samaradan kilgän 14 yaşlek Rüzilä Välievaga tapşırıldı. Malaylar arasında isä “Gabulla Tukay” digän nominasiyadä 12 yaşlek Kamil Äxmätov ciñde. Iñ bäläkäy 3-4 yaşlek katnaşuçılar da buş kalmadı - alar “Ziräk bala” isemnärenä laek buldılar.
Berençe urınnarnı aluçılar isä tübändägelär:
4-10 yaşleklär arasında - Udmurtiyadän Kamilä Gazizullina, Kazannan Äminä Şärifullina häm Baltaçtan Ayzat Färxetdinov:
11-14 yaşleklär arasında - Kazannan Söniya Soltanova, Bäräskädän Bulat Sadriev;
15-18 yaşleklär arasında - Kazannan Nailä Sabirova, Şäledän Rafil Zaripov.
www.intertat.ru
өөө
Bäygedä yaşkä karap 1,2,3 nçe urınnar birelüdän tış, maxsus nominasiyalär dä buldırılgan. Äytik, kızlar öçen alar dürtäü, malaylarga sigez ide. “Söembikä” büläge Samaradan kilgän 14 yaşlek Rüzilä Välievaga tapşırıldı. Malaylar arasında isä “Gabulla Tukay” digän nominasiyadä 12 yaşlek Kamil Äxmätov ciñde. Iñ bäläkäy 3-4 yaşlek katnaşuçılar da buş kalmadı - alar “Ziräk bala” isemnärenä laek buldılar.
Berençe urınnarnı aluçılar isä tübändägelär:
4-10 yaşleklär arasında - Udmurtiyadän Kamilä Gazizullina, Kazannan Äminä Şärifullina häm Baltaçtan Ayzat Färxetdinov:
11-14 yaşleklär arasında - Kazannan Söniya Soltanova, Bäräskädän Bulat Sadriev;
15-18 yaşleklär arasında - Kazannan Nailä Sabirova, Şäledän Rafil Zaripov.
www.intertat.ru
өөө
Gabdulla xäzrät: Kazanga barasın belgän balanıñ küzlärenä yaş tuldı...
Başkalabızga 300 dän artık çakrım eraklıktagı Samaradan 23 bala islam nigezläre turındagı belemnären sınarga dip kilde. Şularnıñ cidese “Söembikä señelläre häm eneläre” konkursında törle büläklärgä laek buldı. Samara ölkäse Kamışlı rayonı möxtäsibe Gabdulla xäzrät MÖXÄMMÄTKÄRIMOV üze cıep alıp kilgän balalar öçen bik kuansa da, bäyge xikmäte urın aluda gına tügel dip sanıy. Bez anıñ belän konkurs tämamlangaç söyläşep aldık.
- Erak aranı yakın itep kilgänsez. Yulıgız uñdımı?
- Bik tä uñdı, Allaga şöker. 23 bala alıp kildek. Iñ keçebezgä dürt yaş. Iñ ölkänebezgä - 17. Altı malay, kalgannarı kızlar. Allaga şöker, üzebezneñ rayonda zur avtobuslar bulmau säbäple Bolgarstan şähärennän avtobus yallap, märxämätle bändälär yardämendä ber kön aldan kilep cittek. Iñ berençe itep balalarıbıznı ekskursiya kıldırdık. Kol Şärif mäçetendä buldık. Menä bügen inde bik dulkınlanıp konkursta katnaştık. 23 baladan cidesenä büläk buldı. Bu bezneñ öçen bik zur şatlık. Uzgan el ber balabız urın alıp kaytkan ide. Eş urın aluda gına tügel, iñ möhime - menä balalar nikadär möselman yaştäşlären kürdelär, alar üzara tanışıp-aralaşıp kaytalar. Alarnı ber cirgä cıyu, dinebez turında kübräk belergä etärgeç yasau bik zur eş. Üzebezneñ märkäzebezne, mäçetlärne, möselmannarnıñ niçek yaşägännären kürdelär. Kazan xalkı törle millättän bulsa da üzara tatu ikänlekne toydılar.
- Bäygedä zur uñışlarga ireşü ukudan, tırışudan kilä. Samarada balalarga islam nigezlären niçek öyrätälär?
- Rayonıbızda 13 mäxällä. Şunıñ altısında yakşämbe mäktäpläre bar. Kayberläre aerım binalarga urnaşkan, kayberläre mäçetlärdä eşli. Atnaga ike kön- şimbä, yakşämbedä äti-äniläreneñ rizalıkları, üz ixtıyarları belän ukıylar. Bez inde başlangıç belem biräbez. Iñ berençe üzebezneñ garäp xäreflären, ata-babalarıbız mirasın, islam nigezlären, xäläl häm xaramnı aerırga, äxlakka öyrätäbez. Çönki bala “Ässälamügaläyküm!” - dip küreşergä, äti-änisenä xörmät kürsätergä, duslarına yaxşı mögällämädä bulırga tieş. Balalarıbıznı kiläçäktä faydalı bulsın dip tärbiyalärgä tırışabız.
- Kazanga alıp barırga alarnı saylap aldıgızmı?
- Saylıy başladık ta “Min barammı? Min barammı?” – dip sorau yaudırırga kereştelär. Arada berse kötep tora. “Sineñ dä barasıñ kiläme?”- digän idem dä başın aska iep, oyalıp kına: “Äye”,- dide. “Sine dä alıp baram”,- dip äytkäç, küzenä yaşlär tuldı. Ägär dä bez berärsen töşerep kaldırsak, ul balanıñ küñele räncep kalır dip kurıktık. Şuña kürä kısıgrak bulsa da teläkläre bulgan balalarnıñ barsın da alıp kilergä tırıştık.
- Konkursnı oeştıruçılarga nindi teläkläregez bar?
- Alga taba da mäxämätle bändälär tabılıp, menä şuşılay Rossiya külämendä uzdırırga nasıyp bulsın. Älmira abıstaebızga Allah tagın da şuşılay ilebezgä, millätebezgä xezmät itärgä ozın gomerlär, sälamätlek birsä ide. 10 gıynvar könne konkurs turında soraşu niyate belän Älmira apaga şaltıratkan idem. Ul dekabr aenda bilen sındırgan ikän, çirlägän vakıtı ide. Şuña da karamastan ütkäräm bu konkursnı dide. Üzendä şundıy köç tabıp, Allahı Tägaläneñ yardäme belän konkursnı uzdırdı. Bik zur räxmätlär añar.
Büläkkä laek buluçılar arasında dürt yaşlek Zamir da bar. Ul malaylar arasında «Ziräk bala» nominasiyasendä ciñde. Dürt yaşlek ziräk malay da, üz ulı häm başkalar öçen çın küñeldän şatlangan Gabdulla xäzrät tä häm, gomumän, Samaradan kilgän barlık balalar tugan yaklarına barı tik matur täesirlär belän yul tottılar... Sabıylar, yaşüsmerlär küñelen dinebezgä yakınaytuçı “Söembikä señelläre häm eneläre” bäygeseneñ çirattagısında katnaşırga dip tagın kilerlär äle, Alla boersa.
- Erak aranı yakın itep kilgänsez. Yulıgız uñdımı?
- Bik tä uñdı, Allaga şöker. 23 bala alıp kildek. Iñ keçebezgä dürt yaş. Iñ ölkänebezgä - 17. Altı malay, kalgannarı kızlar. Allaga şöker, üzebezneñ rayonda zur avtobuslar bulmau säbäple Bolgarstan şähärennän avtobus yallap, märxämätle bändälär yardämendä ber kön aldan kilep cittek. Iñ berençe itep balalarıbıznı ekskursiya kıldırdık. Kol Şärif mäçetendä buldık. Menä bügen inde bik dulkınlanıp konkursta katnaştık. 23 baladan cidesenä büläk buldı. Bu bezneñ öçen bik zur şatlık. Uzgan el ber balabız urın alıp kaytkan ide. Eş urın aluda gına tügel, iñ möhime - menä balalar nikadär möselman yaştäşlären kürdelär, alar üzara tanışıp-aralaşıp kaytalar. Alarnı ber cirgä cıyu, dinebez turında kübräk belergä etärgeç yasau bik zur eş. Üzebezneñ märkäzebezne, mäçetlärne, möselmannarnıñ niçek yaşägännären kürdelär. Kazan xalkı törle millättän bulsa da üzara tatu ikänlekne toydılar.
- Bäygedä zur uñışlarga ireşü ukudan, tırışudan kilä. Samarada balalarga islam nigezlären niçek öyrätälär?
- Rayonıbızda 13 mäxällä. Şunıñ altısında yakşämbe mäktäpläre bar. Kayberläre aerım binalarga urnaşkan, kayberläre mäçetlärdä eşli. Atnaga ike kön- şimbä, yakşämbedä äti-äniläreneñ rizalıkları, üz ixtıyarları belän ukıylar. Bez inde başlangıç belem biräbez. Iñ berençe üzebezneñ garäp xäreflären, ata-babalarıbız mirasın, islam nigezlären, xäläl häm xaramnı aerırga, äxlakka öyrätäbez. Çönki bala “Ässälamügaläyküm!” - dip küreşergä, äti-änisenä xörmät kürsätergä, duslarına yaxşı mögällämädä bulırga tieş. Balalarıbıznı kiläçäktä faydalı bulsın dip tärbiyalärgä tırışabız.
- Kazanga alıp barırga alarnı saylap aldıgızmı?
- Saylıy başladık ta “Min barammı? Min barammı?” – dip sorau yaudırırga kereştelär. Arada berse kötep tora. “Sineñ dä barasıñ kiläme?”- digän idem dä başın aska iep, oyalıp kına: “Äye”,- dide. “Sine dä alıp baram”,- dip äytkäç, küzenä yaşlär tuldı. Ägär dä bez berärsen töşerep kaldırsak, ul balanıñ küñele räncep kalır dip kurıktık. Şuña kürä kısıgrak bulsa da teläkläre bulgan balalarnıñ barsın da alıp kilergä tırıştık.
- Konkursnı oeştıruçılarga nindi teläkläregez bar?
- Alga taba da mäxämätle bändälär tabılıp, menä şuşılay Rossiya külämendä uzdırırga nasıyp bulsın. Älmira abıstaebızga Allah tagın da şuşılay ilebezgä, millätebezgä xezmät itärgä ozın gomerlär, sälamätlek birsä ide. 10 gıynvar könne konkurs turında soraşu niyate belän Älmira apaga şaltıratkan idem. Ul dekabr aenda bilen sındırgan ikän, çirlägän vakıtı ide. Şuña da karamastan ütkäräm bu konkursnı dide. Üzendä şundıy köç tabıp, Allahı Tägaläneñ yardäme belän konkursnı uzdırdı. Bik zur räxmätlär añar.
Büläkkä laek buluçılar arasında dürt yaşlek Zamir da bar. Ul malaylar arasında «Ziräk bala» nominasiyasendä ciñde. Dürt yaşlek ziräk malay da, üz ulı häm başkalar öçen çın küñeldän şatlangan Gabdulla xäzrät tä häm, gomumän, Samaradan kilgän barlık balalar tugan yaklarına barı tik matur täesirlär belän yul tottılar... Sabıylar, yaşüsmerlär küñelen dinebezgä yakınaytuçı “Söembikä señelläre häm eneläre” bäygeseneñ çirattagısında katnaşırga dip tagın kilerlär äle, Alla boersa.
Bankomatlar komissiya turında xäbär itä başlıy
Kartoçkabız başka bankka karasa, terminaldan akça saldırganda komissiya alına. Xäzer Rossiyaneñ Üzäk bankı barlık kredit yortların bu turıda xäbär itärgä mäcbüriläde. Dimäk, tranzaksiyagä kadär ük klient komissiya külämen prosentlarda yä valyutalarda kürä alaçak. Üz bankomatıñnan faydalanu elekkeçä buşlay.
Rossiya bankı komissiya turında xäbär itelmäüne “Banklar häm bank eşçänlege turındagı” zakonnıñ 29 maddäsen bozu dip sanıy. Moña terminaldan faydalanganga kommissiya büläkläve bulmavı turında mäglümat citkerü dä kerä.
Kullanuçılarga uñay yakları artsa da, älege yañalıktan finans uçrejdenielär üzläre ber dä şat tügel. Xäzer akça saldırırga cıengan keşe komissiya summasın kürep, üz niyatennän baş tartırga da mömkin. Bu klientlarga bankomatlar arasınnan saylap alu mömkinlegen, ä banklar arasında köndäşlekne artaçak. “Yat” bankomattan akça alu kim digändä 100 sumga (1-1,2%) töşä.
Bankomatlar komissiya turında xäbär itä başlıy
Rossiya bankı komissiya turında xäbär itelmäüne “Banklar häm bank eşçänlege turındagı” zakonnıñ 29 maddäsen bozu dip sanıy. Moña terminaldan faydalanganga kommissiya büläkläve bulmavı turında mäglümat citkerü dä kerä.
Kullanuçılarga uñay yakları artsa da, älege yañalıktan finans uçrejdenielär üzläre ber dä şat tügel. Xäzer akça saldırırga cıengan keşe komissiya summasın kürep, üz niyatennän baş tartırga da mömkin. Bu klientlarga bankomatlar arasınnan saylap alu mömkinlegen, ä banklar arasında köndäşlekne artaçak. “Yat” bankomattan akça alu kim digändä 100 sumga (1-1,2%) töşä.
Bankomatlar komissiya turında xäbär itä başlıy
Rossiya belän Törkiya arasında viza rejimı beterelä
Tizdän Törkiyagä cıenuçı rossiyalelärgä viza alırga, monıñ öçen 20 dollar tülärgä turı kilmiyaçäk. Uzgan el ike il citäkçelege imzalangan kileşü 16 apreldän üz köçenä kerä. Bu ike arada turistlar agımın arttıru öçen eşlängän.
Belgeçlär süzlärenä karaganda, viza almagan oçrakta çit il grajdanı bu ildä 30 köngä kadär tora ala. El dävamında ul san 180 könnän artmaska tieş.
Belgeçlär süzlärenä karaganda, viza almagan oçrakta çit il grajdanı bu ildä 30 köngä kadär tora ala. El dävamında ul san 180 könnän artmaska tieş.
Tatar tele kemgä kiräk?
Kazannıñ mäktäplärendä ukuçı balanıñ 600 anası RF neñ mägarif häm fän ministrına Tatarstan urta uku yortlarında tatar telen ukıtunı tuktatunı taläp itep xat yullagan.
Respublikadagı däülät telen ukıtuga karşı çıgarga änilärne ni mäcbür itkän soñ?
Añlaşıla ki, 1941-1945 el sugışı vakıtında kayberäülär faşist telen öyränüdän baş tarta torgan bulgan. Ä monda federativ däülätneñ iñ totırıklı, küpmillätle häm küpkonfessiyale, tolerant respublikası tugan telne ukıtuga karşı.
Häm mäsälä Respublikada tatar şigriyateneñ dahie Gabdulla Tukaynıñ 125 ellıgın bäyräm itü könnäre aldında kütärelüe aeruça ayanıç.
Minem öçen bu xat yazılu faktı bigräk tä teträndergeç buldı, çönki äle genä Kazaxstanda bötenläy başka väzgıyat kürep kayttım. Kazax tele üseştä. Keşelär kazax telendä kübräk söyläşä, aralaşa başlagan. Zamanında isä, kazax teleneñ xäle, tatar tele xälenä karaganda küpkä avırrak ide. Bügen inde balalar, yaşlär, kartlarnı äytäse dä yuk – irkenläp kazaxça söyläşälär. Kırık belän altmış arasındagı, “torgınlık” ellarında formalaşkan keşelärgä genä telne üzläşterü kıenrak birelä. Häm bolar barısı da rus yaki ingliz tele belän berlektä, çönki bu tellär häm kıtay tele kiläçäk telläre dip sanalalar. Ata-analar öçen balalarnı keçkenädän kazax telenä öyrätü möhim häm märtäbäle.
Tatarstannıñ rustelle vatandaşlarına gomere bue Kazaxstanda yaşägän, küptän tügel - 2010 elnıñ 13 dekabrendä vafat bulgan rus yazuçısı Ivan Pavloviç Çegolixin çın mägnäsendä ürnäk. Aña isän bulsa, näk bügen, berençe apreldä 84 yaş tulgan bulır ide. Ul şayarıp, minem familiyam Şahgali xanga barıp totaşa dip äytkäli ide. Ivan Pavloviç, Kazaxstan Parlamentınıñ senatorı bularak, kazax teleneñ Kazaxstanda däülät tele buluı härdaim yaklap kilde. Ul häm anıñ kebek rus mädäniyate ähelläre cirle xalık telenä teläkttäşlek belderälär, häm bez kazax teleneñ çäçäk atuın küräbez.
Inde şuşındıy Kazan äniläre arkasında bezne tugan telebezgä, zamanında tatarlar törki xalıklarnı ukıtıp yörgän kebek, kazax kardäşlärebez kilep öyrätäçäkme?
Rossiya Imperiyase rus bulmagan xalıklarnıñ üz tellärendäge mägarifenä karşı köräşmägän, tatarlar üzläre garäp, farsı tellären belüne kiräk dip sanagan, rus, fransuz tellären öyränergü omtılgan.
Bälki Rossiya prezidentınıñ Kazanda tatar telendäge çıgışı naçar ürnäk bulıp toradır? Ul anıñ öçen çit teldä yazılıp birgän tekstnı avırlık belän ukıdı. Şunnan hiç döres bulmagan näticä yasalganmı: imeşter, “üze” öçen dä tatar tele bik katlaulı, şuña kürä annan baş tartırga kiräk? Berdäm däülät imtixanın da rus telendä birelä. Tatarstannıñ Prezidentınnan häm Premer-ministrınnan alıp barlık çinovniklar härvakıt barı tik rus telendä çıgış yasıylar.
Bu 600 xatı Tatarstan häm RF vatandaşları öçen lakmus kägaze kebek. RF – federativ däülät, ul tatar telen ikençe däülät tele itep kabul itüe taläp itelä. Tatarstannıñ Prezidentı, Kabminı, Parlamentı, cirle xakimiyat organnarı respublikada real iketellelekne täemin itärgä tieş. Barlık çıgışlar tatar telendä bulsın, rus telenä çıgış yasauçı üze yaki maxsus tärcemäçe tarafınnan tärcemä itelep barılsın. Tatar telen belmägän Tatarstan vatandaşlarına telne öyränü öçen taşlamalı şartlar buldırılsın. Mondıy şartlar respublika tözelgän çorlarda bulgan da.
Böten keşelek dönyasınıñ dahie Gabdulla Tukay telen çın-çınlap üsterü eşen YuNESKO citäkçelegendä bar illär şagıyrneñ 125 ellıgın bilgeläp ütkän elda başlarga kiräk.
Yalgan päygambärlär süzlären dä iskä töşerep ütäsem kilä. Nikita Xruçev, KPSSnıñ üzäk komitetı berençe sekretare çagında beloruslarga: nikadär tizräk bez barıbız da rusça söyläşä başlasak, şulkadär tizräk kommunizm töziyaçäkbez – digän bulgan. Yazuçı häm säyasätçe Gayaz Isxakıy 200 eldan tatar tele betäçäk dip iglan itkän. Ä KPSSnıñ tatar obkomınıñ berençe sekretare Fikrät Tabeev 20 yözneñ 70 ellarında: “Kemgä kiräk sezneñ tatar telegez, 20 eldan anda söyläşüçe dä bulmas”, - dip äytkän.
Yuk, bulmas, yalgan päygambärlär häm telebezgä yasin çıgarga teläüçelär! Bezneñ tatar telebez bezgä kiräk häm kiräk bulaçak.
Läkin şunı istä totarga kiräk, yalgan päygambärlär häm säyasi avantyuristlar, alarnıñ uenı korbanı bulgan şul xatka kul kuyuçı 600 ana - xalkıbız eçendäge “bişençe” kolonna. Uyau bulıyk!
Gali Çokrıy — islam dinen üsterügä öleş kertkän şäxes
Başkalabız Kazannıñ «Iman» üzägendä sufıyçı şagıyr, cämägat eşleklese, mulla Gali Çokrıynıñ tuuına 185 el tuluga bagışlangan iskä alu kiçäse uzdı. Väliulla xäzrät Yakupov tarafınnan oeştırılgan çarada din ähelläre häm Gali Çokrıynıñ icatın öyränüçe galimnär, şul isäptän studentlar da bar ide. Iskä alu kiçäse şagıyr ruxına Korän ukıp, doga kıludan başlandı.
«Gali Çokrıy — 19nçı yözneñ zur şäxese. Gadättä, anıñ icat yulın ike törkemgä bülälär: dönyavi original äsärlär häm dini original äsärlär. Gali Çokrıy islam mädäniyatında miras bulırlık tarixi yadkarlär saklap kaldırdı. Anıñ 4 tapkır xac kıluı bilgele. Ä ul zamanda xac kılu bik avır häm mäşäkatle bulgan. Ul vakıtta bügenge köndäge kebek xacga transport belän yörmägännär», - dip söyläde TDGPU tatar filologiyase fakultetı studentı Niyaz Sabircanov.
Anıñ süzen Kazan (Idel bue) federal universitetınıñ tatar ädäbiyatı kafedrası dosentı, filologiya fännäre kandidatı Ilham Gomärov dävam itte. Bilgele bulgança, Ilham Gomärov — Gali Çokrıy icatın tiränten öyränüçe galimnärneñ berse. «Gali Çokrıy Başkortstannıñ Täteşle rayonı Iske Çokır avılında mulla gailäsendä tua. Anıñ çın iseme — Möxämmätgali Gabdessalix ulı Köekov (Kiekov). Ä Çokrıy täxällüsen ul avılınıñ isemennän algan. Çokrıynıñ islam dinen taratuda öleşe gayat zur. Ul zamanında törle mädräsälärdä ukıy, annan soñ mäçet aça häm 1852 eldan üz avıllarında mulla vazifaların üti», - dip söyli Ilham Gomärov.
Anıñ süzlärençä, Gali Çokrıy aldıngı karaşlı şäxes bulgan, şuña kürä annan könläşüçelär dä bulmagan tügel. Anı xätta mulla urınınnan töşergännär, ämma yaklauçıları yardäme belän Çokrıy yanä mulla eşenä kereşä. Märfuga isemle kızga öylänep, 5 ul häm 3 kız tärbiyaläp üsterälär. Anıñ barlık balaları da tarix belän kızıksına, aeruça Garifulla isemlese bay belemgä iya bula.
Çokrıynıñ üze isän çagında uk 11 kitabı dönya kürä. Alar arasında «Därri Gali», «Şämg äz-zıya», «Näsim äs-saba», «Zamme nazıyr», aerım dini kitaplar bar. Ul Kazannı maktap, aña bagışlap «Mädxe Kazan» isemle mädxiya yaza. «Anıñ icatında maktau belän sugarılgan äsärlär genä tügel, näfrät belän yazılgannarı da bar. Äytik, ul Aksak Timerne tänkıytläp yaza. Ul anı möselman dönyasın totkarlauçı, artka çigerüçe dip atıy. Şul uk vakıtta Aksak Timerne yaklauçılar da tabıla. Çokrıy şulay uk Bolgar şäexlären maktıy, çigü sängatenä igtibar itä. Anıñ şigriyatkä genä tügel, prozaga kertkän öleşe dä zur. Ul üzeneñ xacga baruın surätli, ä aeruça xiskä birelgän urınnarda şigri yullar belän yaza. Bu äsärdä şagıyrneñ Rossiya ilenä mönäsäbäte kürsätelä. Uñay yaktan, älbättä. Ul: «Rossiya — urtak Vatanıbız», dip yaza», - dide I.Gomärov.
«Kızganıç, Gali Çokrıy isemen älegä bik az keşe belä. Anıñ şäxesen cämägatçelekkä citkerergä kiräk. Şagıyrneñ şundıy köçle, tirän eçtälekle äsärläre buluın din ähelläre dä, ädäbiyat belgeçläre dä belep betermi. Ä bit ul din başlangıçında torgan, möselmannarnı kütärgän, şäkertlär ukıtıp, yaş mullalar äzerlägän. Gali Çokrıy isemen, hiçşiksez, tanıtırga kiräk häm bez bu yunäleştä alga taba da eşläyaçäkbez», - dide Väliulla xäzrät Yakupov.
Gali Çokrıy Başkortstanda tuganlıktan, anıñ milläte turında küp bäxäslär buldı. Tarix belgeçe Nail Garipov fikerençä, Başkortstannıñ Täteşle rayonında yaşäüçelärneñ barısı da diyarlek tatar bulgan, şuña kürä Gali Çokrıy da — tatar. «Başkortlar anı başkort dip sanıy, ä menä tatarlar — tatar-başkort dip äytä. Niçek kenä bulmasın, Gali Çokrıy — tatar häm başkort ädäbiyatın üsterüdä zur öleş kertkän kiñ kırlı şäxes», - dide Ilham Gomärov.
Iskä alu kiçäsendä Gali Çokrıynıñ 190 ellıgın tugan cirendä ütkärü täkdime yañgıradı. Bıel başkalada Islam dinen räsmi kabul itüne zurlap bilgeläp ütärgä cıenalar. Ul çarada Gali Çokrıynıñ Bolgarga bagışlangan şigırlären dä söylärgä kiräk, digän fiker äytelde.
«Gali Çokrıy — 19nçı yözneñ zur şäxese. Gadättä, anıñ icat yulın ike törkemgä bülälär: dönyavi original äsärlär häm dini original äsärlär. Gali Çokrıy islam mädäniyatında miras bulırlık tarixi yadkarlär saklap kaldırdı. Anıñ 4 tapkır xac kıluı bilgele. Ä ul zamanda xac kılu bik avır häm mäşäkatle bulgan. Ul vakıtta bügenge köndäge kebek xacga transport belän yörmägännär», - dip söyläde TDGPU tatar filologiyase fakultetı studentı Niyaz Sabircanov.
Anıñ süzen Kazan (Idel bue) federal universitetınıñ tatar ädäbiyatı kafedrası dosentı, filologiya fännäre kandidatı Ilham Gomärov dävam itte. Bilgele bulgança, Ilham Gomärov — Gali Çokrıy icatın tiränten öyränüçe galimnärneñ berse. «Gali Çokrıy Başkortstannıñ Täteşle rayonı Iske Çokır avılında mulla gailäsendä tua. Anıñ çın iseme — Möxämmätgali Gabdessalix ulı Köekov (Kiekov). Ä Çokrıy täxällüsen ul avılınıñ isemennän algan. Çokrıynıñ islam dinen taratuda öleşe gayat zur. Ul zamanında törle mädräsälärdä ukıy, annan soñ mäçet aça häm 1852 eldan üz avıllarında mulla vazifaların üti», - dip söyli Ilham Gomärov.
Anıñ süzlärençä, Gali Çokrıy aldıngı karaşlı şäxes bulgan, şuña kürä annan könläşüçelär dä bulmagan tügel. Anı xätta mulla urınınnan töşergännär, ämma yaklauçıları yardäme belän Çokrıy yanä mulla eşenä kereşä. Märfuga isemle kızga öylänep, 5 ul häm 3 kız tärbiyaläp üsterälär. Anıñ barlık balaları da tarix belän kızıksına, aeruça Garifulla isemlese bay belemgä iya bula.
Çokrıynıñ üze isän çagında uk 11 kitabı dönya kürä. Alar arasında «Därri Gali», «Şämg äz-zıya», «Näsim äs-saba», «Zamme nazıyr», aerım dini kitaplar bar. Ul Kazannı maktap, aña bagışlap «Mädxe Kazan» isemle mädxiya yaza. «Anıñ icatında maktau belän sugarılgan äsärlär genä tügel, näfrät belän yazılgannarı da bar. Äytik, ul Aksak Timerne tänkıytläp yaza. Ul anı möselman dönyasın totkarlauçı, artka çigerüçe dip atıy. Şul uk vakıtta Aksak Timerne yaklauçılar da tabıla. Çokrıy şulay uk Bolgar şäexlären maktıy, çigü sängatenä igtibar itä. Anıñ şigriyatkä genä tügel, prozaga kertkän öleşe dä zur. Ul üzeneñ xacga baruın surätli, ä aeruça xiskä birelgän urınnarda şigri yullar belän yaza. Bu äsärdä şagıyrneñ Rossiya ilenä mönäsäbäte kürsätelä. Uñay yaktan, älbättä. Ul: «Rossiya — urtak Vatanıbız», dip yaza», - dide I.Gomärov.
«Kızganıç, Gali Çokrıy isemen älegä bik az keşe belä. Anıñ şäxesen cämägatçelekkä citkerergä kiräk. Şagıyrneñ şundıy köçle, tirän eçtälekle äsärläre buluın din ähelläre dä, ädäbiyat belgeçläre dä belep betermi. Ä bit ul din başlangıçında torgan, möselmannarnı kütärgän, şäkertlär ukıtıp, yaş mullalar äzerlägän. Gali Çokrıy isemen, hiçşiksez, tanıtırga kiräk häm bez bu yunäleştä alga taba da eşläyaçäkbez», - dide Väliulla xäzrät Yakupov.
Gali Çokrıy Başkortstanda tuganlıktan, anıñ milläte turında küp bäxäslär buldı. Tarix belgeçe Nail Garipov fikerençä, Başkortstannıñ Täteşle rayonında yaşäüçelärneñ barısı da diyarlek tatar bulgan, şuña kürä Gali Çokrıy da — tatar. «Başkortlar anı başkort dip sanıy, ä menä tatarlar — tatar-başkort dip äytä. Niçek kenä bulmasın, Gali Çokrıy — tatar häm başkort ädäbiyatın üsterüdä zur öleş kertkän kiñ kırlı şäxes», - dide Ilham Gomärov.
Iskä alu kiçäsendä Gali Çokrıynıñ 190 ellıgın tugan cirendä ütkärü täkdime yañgıradı. Bıel başkalada Islam dinen räsmi kabul itüne zurlap bilgeläp ütärgä cıenalar. Ul çarada Gali Çokrıynıñ Bolgarga bagışlangan şigırlären dä söylärgä kiräk, digän fiker äytelde.
Iñ populyar isem — Azaliya
Uzgan atnada Tatarstan başkalasınıñ ZAGS büleklärendä 300 yaña tugan bala terkälgän. Alarnıñ 151e — malay, 149ı — kız bala. Iñ ciñel naraysınıñ avırlıgı 1150 gramm, iñ avırı 4560 gramm bulgan. Iñ yaş anaga — 18 yaş, iñ ölkänenä — 42 yaş tulgan.
Sabıylarga kuşılgan iñ populyar isemnär arasında Azaliya, Anastasiya, Sofiya (Sufiya), Kirill, Polina isemnäre bar. Siräk oçrauçı isemnär arasında Xämzä, Djasur, Solmaz, Gordey, Virsaviya, Biknaz, Ermina kebek isemnär bar, di KZN.RU. Menä şundıy ber yaktan borıngı, ä ikençe yaktan yaña isemnär kuşalar yaña tugan narasıylarga.
Şulay uk ber atna eçendä ZAGS büleklärendä 157 par gailä terkägän. Iñ yaş kiyaü belän käläşkä 17 häm 18 yaş, ä iñ ölkän kiyaügä — 71 yaş, käläşkä — 60 yaş bulgan.
Sabıylarga kuşılgan iñ populyar isemnär arasında Azaliya, Anastasiya, Sofiya (Sufiya), Kirill, Polina isemnäre bar. Siräk oçrauçı isemnär arasında Xämzä, Djasur, Solmaz, Gordey, Virsaviya, Biknaz, Ermina kebek isemnär bar, di KZN.RU. Menä şundıy ber yaktan borıngı, ä ikençe yaktan yaña isemnär kuşalar yaña tugan narasıylarga.
Şulay uk ber atna eçendä ZAGS büleklärendä 157 par gailä terkägän. Iñ yaş kiyaü belän käläşkä 17 häm 18 yaş, ä iñ ölkän kiyaügä — 71 yaş, käläşkä — 60 yaş bulgan.
Teş çistartırga yaratmasañ - Twist & Brush satıp al!
Küplär önäp betermi torgan şögıl – teş çistaru xäzer küpkä küñelleräk bulır kebek. Ispaniyaneñ Kawamura Ganjavian uylap tapkan zamança şetka iñ irençäklärgä dä oşarga tieş. "Twist & Brush"nıñ töp üzençälege – teş pastası salıngan tyubiknıñ şetka totkasında urnaşuı.
Anıñ maxsus dozatorı bar. Ber atnaga, ber ayga citärlek pasta tutırıp, säfärgä çıgıp kitärgä dä yarıy. Pastanı çıgarır öçen, "Twist & Brush"nı beraz kısarga gına kiräk.
Zamança teş çistartu caylanması satuda bar – anı Internet aşa alıp bula.
Anıñ maxsus dozatorı bar. Ber atnaga, ber ayga citärlek pasta tutırıp, säfärgä çıgıp kitärgä dä yarıy. Pastanı çıgarır öçen, "Twist & Brush"nı beraz kısarga gına kiräk.
Zamança teş çistartu caylanması satuda bar – anı Internet aşa alıp bula.
Valyutagıznı kiçekmästän muzeyga kiteregez!
Tatarstannıñ Milli muzeenda «Büläklär tapşıru atnalıgı» başlandı. Här el saen uzdırıla torgan älege aksiya tarixi-mädäni mirasnı saklap kaluga yunälderelgän.
Bügenge köndä Milli muzeyda bezneñ töbäk xakında bäyan itüçe 890 meñnän artık predmet saklana. Älege sanga da karamastan, «ak taplar» citärlek ikän äle biredä. Revolyusiyagä kadär, sovet çorına karagan eksponatlar yuk däräcäsendä, di muzey xezmätkärläre. Muzeyga balalar kolyaskaları, krovat, uençık, pıyaladan, farfordan yasalgan kön-küreş cihazları, Kazan planı häm kartası, dekorativ-gamäli sängat ürnäkläre, çit il valyutası, yubiley täñkäläre, Kazan küreneşen, zamana arxitekturasın tasvirlagan fotografiyalär alıp kilergä häm saklanuga tapşırırga mömkin.
5 aprel könne büläk tapşıruçılarnı täbrikläü tantanası da oeştırıla.
Aksiya Milli muzeyda häm aña karagan başka Kazan xäzinäxanälärendä uzaçak. M.Gorkinıñ ädäbi-memorial muzee, E.Boratınskiy muzee, Böek Vatan sugışı memorial-muzee, K.Nasıyri muzee, M.Cälil muzey-fatirı, S.Säydäşev häm G.Tukay muzeyları da älege aksiyadä aktiv katnaşa. Çaranı oeştıruçılar xäzinäxanälärgä büläk tapşıruçılarnı üzläre belän pasport alıp kilülären dä ütenä.
Bügenge köndä Milli muzeyda bezneñ töbäk xakında bäyan itüçe 890 meñnän artık predmet saklana. Älege sanga da karamastan, «ak taplar» citärlek ikän äle biredä. Revolyusiyagä kadär, sovet çorına karagan eksponatlar yuk däräcäsendä, di muzey xezmätkärläre. Muzeyga balalar kolyaskaları, krovat, uençık, pıyaladan, farfordan yasalgan kön-küreş cihazları, Kazan planı häm kartası, dekorativ-gamäli sängat ürnäkläre, çit il valyutası, yubiley täñkäläre, Kazan küreneşen, zamana arxitekturasın tasvirlagan fotografiyalär alıp kilergä häm saklanuga tapşırırga mömkin.
5 aprel könne büläk tapşıruçılarnı täbrikläü tantanası da oeştırıla.
Aksiya Milli muzeyda häm aña karagan başka Kazan xäzinäxanälärendä uzaçak. M.Gorkinıñ ädäbi-memorial muzee, E.Boratınskiy muzee, Böek Vatan sugışı memorial-muzee, K.Nasıyri muzee, M.Cälil muzey-fatirı, S.Säydäşev häm G.Tukay muzeyları da älege aksiyadä aktiv katnaşa. Çaranı oeştıruçılar xäzinäxanälärgä büläk tapşıruçılarnı üzläre belän pasport alıp kilülären dä ütenä.
Cihan avazı
Köndälek tormışta xävef-xätärlär sanı arta bara. Kavkazda häm il başkalasındagı şartlaular bar küñellärne teträtte. Ildä ädäp-äxlak mäsäläläre tübängä tägäri. Kayber matbugat çaralarında möselmannarga karata ışanıçsızlık, kurku näfräten «çäçälär». Tradision möselman kitapları xaksızga tıela. Ilebez kiläçäge öçen Rabbıbız aldında bez üzebez cavaplı. Bezneñ ber pozisiyadä buluıbız cämgıyatebezgä tınıçlık kiteräçäk.
Küp millätle Rossiyane nindi yazmış kötä? Anıñ üseşendä yaña, keşelekle sulış taläp iteläme? Üzara duslıkta möselman cämägatçelegeneñ role nindi? Möselman yaşläreneñ belem däräcäsen niçek üsterergä? Cämgıyattäge kire küreneşlärneñ kierenkelegen niçek beterergä? Älege häm başka bik küp mäsälälär mart aenda Mäskäüdä «Rits Karlton» kunakxanäsendä uzgan «Rossiya — urtak yortıbız» dip isemlängän Bötenrossiya möselmannarı kiñäşmäsendä kütärelde.
Rossiya möftilär Şurası räise, möfti şäex Ramil Gaynetdin fikerençä, dinne säyasätkä kertü cämgıyatne yaxşılıkka iltmäyaçäk. Rossiyadä möselman cämägatçelege eşçänlegenä yaşlärne tartu möhimlegen dä äytte ul. Küptän tügel Ekspertlar sovetı oeşuın da xäbär itte. Anda yaşlärne kıek yullarga taypıldırmau mäsäläläre karala. Ul, şulay uk, Yakın Kınçıgıştagı, Liviyadäge vakıygalarga da bitaraf bulmavın bäyan itte.
Süz dä yuk, islam dönyası säyasi häm sosial krizis kiçerä. Älege xäl-vakıygalarga beräü dä bitaraf kalmıy. Şäex Ravil Gaynetdin Rossiya möselmannarınıñ islam dönyası arasında küper rolen ütärgä äzer buluın belderde. Şäex möfti xäzrätläre başka konfessiya väkilläreneñ, ictimagıy häm säyasi köçlärneñ dä fikeren iskä alıp, cämgıyat aldında torgan burıçlarnı xäl itüdä olı vazifanı möselmannar üz östenä alu möhimlegen äytte.
60 töbäktän kilgän din ähelläre katnaşında uzgan «Rossiya — urtak yortıbız» digän kiñ kolaçlı kiñäşmäneñ ähämiyate zur bulaçak, Inşä Allah! Rossiyadä 100 eldan soñ uzgan älege çarada berdämlekne nıgıtuga, aktivlıkka çakırgan yomgaklau dokumentı kabul itelde. Äytergä kiräk, çarada şulay uk Kazannan «Möslimä» ictimagıy oeşması räise Älmira Ädiatullina da eçtälekle çıgış yasadı.
Rossiya möftilär Şurası räise, möfti şäex Ravil Gaynetdin citäkçelegendä başkarılgan xäerle eş-gamällär hämmä keşegä mäglüm. Anda äle tagın da xäerleräk gamällär niyatlänä. 26-28 mayda Mäskäüdä «Xäläl» II Xalıkara kürgäzmä uzaçak. Bıelnıñ közendä isä tarixta berençe tapkır Evropa külämendä Möselman Forumı ütkäreläçäk.
www.intertat.ru
Küp millätle Rossiyane nindi yazmış kötä? Anıñ üseşendä yaña, keşelekle sulış taläp iteläme? Üzara duslıkta möselman cämägatçelegeneñ role nindi? Möselman yaşläreneñ belem däräcäsen niçek üsterergä? Cämgıyattäge kire küreneşlärneñ kierenkelegen niçek beterergä? Älege häm başka bik küp mäsälälär mart aenda Mäskäüdä «Rits Karlton» kunakxanäsendä uzgan «Rossiya — urtak yortıbız» dip isemlängän Bötenrossiya möselmannarı kiñäşmäsendä kütärelde.
Rossiya möftilär Şurası räise, möfti şäex Ramil Gaynetdin fikerençä, dinne säyasätkä kertü cämgıyatne yaxşılıkka iltmäyaçäk. Rossiyadä möselman cämägatçelege eşçänlegenä yaşlärne tartu möhimlegen dä äytte ul. Küptän tügel Ekspertlar sovetı oeşuın da xäbär itte. Anda yaşlärne kıek yullarga taypıldırmau mäsäläläre karala. Ul, şulay uk, Yakın Kınçıgıştagı, Liviyadäge vakıygalarga da bitaraf bulmavın bäyan itte.
Süz dä yuk, islam dönyası säyasi häm sosial krizis kiçerä. Älege xäl-vakıygalarga beräü dä bitaraf kalmıy. Şäex Ravil Gaynetdin Rossiya möselmannarınıñ islam dönyası arasında küper rolen ütärgä äzer buluın belderde. Şäex möfti xäzrätläre başka konfessiya väkilläreneñ, ictimagıy häm säyasi köçlärneñ dä fikeren iskä alıp, cämgıyat aldında torgan burıçlarnı xäl itüdä olı vazifanı möselmannar üz östenä alu möhimlegen äytte.
60 töbäktän kilgän din ähelläre katnaşında uzgan «Rossiya — urtak yortıbız» digän kiñ kolaçlı kiñäşmäneñ ähämiyate zur bulaçak, Inşä Allah! Rossiyadä 100 eldan soñ uzgan älege çarada berdämlekne nıgıtuga, aktivlıkka çakırgan yomgaklau dokumentı kabul itelde. Äytergä kiräk, çarada şulay uk Kazannan «Möslimä» ictimagıy oeşması räise Älmira Ädiatullina da eçtälekle çıgış yasadı.
Rossiya möftilär Şurası räise, möfti şäex Ravil Gaynetdin citäkçelegendä başkarılgan xäerle eş-gamällär hämmä keşegä mäglüm. Anda äle tagın da xäerleräk gamällär niyatlänä. 26-28 mayda Mäskäüdä «Xäläl» II Xalıkara kürgäzmä uzaçak. Bıelnıñ közendä isä tarixta berençe tapkır Evropa külämendä Möselman Forumı ütkäreläçäk.
www.intertat.ru
BDIga kesä telefonı alıp kergän öçen 3 meñ sum ştraf
Keşe iminlegen häm kullanuçılar xokukın yaklau küzätçelegeneñ federal xezmäte Berdäm däülät imtixanına kuelgan taläplär turında iskärtä. Federal xezmätneñ citäkçe yardämçese Sergey Şatunov süzlärençä, BDI birergä kergändä, ukuçılarga üzläre belän pasport, propusk, kaläm häm röxsät itelgän östämä cihazlarnı alırga mömkin. Kalgan äyberlären ukuçılar başka bülmädä kaldırırga tieş.
Rösxät itelgän äyberlärne isä imtixan aluçı tikşerep çıgaçak. Berär cihaz kuelgan taläplärgä turı kilmäsä, ul cihaz imtixan tämamlangaç kına kire xucasına tapşırılaçak. Rösxät itelmägän cihazlarga kesä telefonı yaisä kommunikator gına tügel, pleer, diktofon häm xätta kalkulyator da kerä. Äye, ägär ukuçınıñ kalkulyatorı gadättän tış «akıllı» bulsa häm ukıtuçılarda şik uyatsa, imtixan vakıtında anı alıp toraçaklar. «BDI taläpläre ütälmägän oçrakta, imtixan aluçılar ukuçını sıynıftan çıgarıp cibärergä xokuklı. Monnan tış, Administrativ xokuk bozu turındagı Kodeksta yazılgança, BDI kagıydälären bozuçılarga 3 meñ sumnan 5 meñ sumga kadär ştraf tüläü yanıy», - dip añlattı S.Şatunov.
Çikläülär monıñ belän genä betmi äle. Bıel şartlar tagın da kırıslandı. Imtixan vakıtında küçerü, «şpargalka» kullanu avırlaşırga mömkin, çönki bıeldan här sıynıfta cämägat küzätüçese utıraçak. Ägär küzätüçe ukuçınıñ küçergänen kürsä, anıñ eşenä bilgele ber tamga kuelaçak häm tikşerü barışında älege ukuçınıñ balları kimeteläçäk. Ägär şuşı uk ukuçı tagın ber tapkır totılsa, ul imtixannı birä almagan dip isäplänäçäk.
Rösxät itelgän äyberlärne isä imtixan aluçı tikşerep çıgaçak. Berär cihaz kuelgan taläplärgä turı kilmäsä, ul cihaz imtixan tämamlangaç kına kire xucasına tapşırılaçak. Rösxät itelmägän cihazlarga kesä telefonı yaisä kommunikator gına tügel, pleer, diktofon häm xätta kalkulyator da kerä. Äye, ägär ukuçınıñ kalkulyatorı gadättän tış «akıllı» bulsa häm ukıtuçılarda şik uyatsa, imtixan vakıtında anı alıp toraçaklar. «BDI taläpläre ütälmägän oçrakta, imtixan aluçılar ukuçını sıynıftan çıgarıp cibärergä xokuklı. Monnan tış, Administrativ xokuk bozu turındagı Kodeksta yazılgança, BDI kagıydälären bozuçılarga 3 meñ sumnan 5 meñ sumga kadär ştraf tüläü yanıy», - dip añlattı S.Şatunov.
Çikläülär monıñ belän genä betmi äle. Bıel şartlar tagın da kırıslandı. Imtixan vakıtında küçerü, «şpargalka» kullanu avırlaşırga mömkin, çönki bıeldan här sıynıfta cämägat küzätüçese utıraçak. Ägär küzätüçe ukuçınıñ küçergänen kürsä, anıñ eşenä bilgele ber tamga kuelaçak häm tikşerü barışında älege ukuçınıñ balları kimeteläçäk. Ägär şuşı uk ukuçı tagın ber tapkır totılsa, ul imtixannı birä almagan dip isäplänäçäk.
Tatarstan Xökümäte kapital tözekländerü barışın Internettan küzätä
Agımdagı elda 999 yortka kapital remont yasarga kiräk. Bu uzgan elga karaganda beraz azrak. Anıñ 639ında eş başlangan inde. Bıel tözekländereläse yortlarnıñ isemlege Internetka kertelgän. Bötendönya çeltäre aşa Tatarstan Xökümäte respublikada remontnı centekläp tikşerep baraçak. Moña akça küçerü , podryadçı oeşmalar isemlege, eşne tögälläü vakıtı h.b kerä. Elektron monitoringta älegä Kazan gına yuk.
TR Ministrlar Kabinetındagı tözeleşkä bagışlangan tradision kiñäşmädä bilgeläp ütelgänçä, kapital tözekländerüne başkara torgan podryaçı oeşmalar finanslarnıñ 30 prosentın ala. Akça küçerüne Ägerce, Arça, Spas, Sarman royonnarında tögälläp kilälär. Ä menä Alabuga bu häm başka eşlärdä şaktıy aksıy.
Татарстан Хөкүмәте капиталь төзекләндерү барышын Интернеттан күзәтә
Daruxanälär çıgımga eşli
Bıel daruxanälärgä salım taşlaması beterelde, ä iminiyat tüläüläre 2,5 tapkırga arttı. Älege yökne kütärä almıyça, Rossiyadä mondıy uçrejdenielärneñ 20 prosentı yabıldı. Eşläp kalgan daruxanälärneñ dä tabışı nul tiräsendä. Kübese gıynvar-fevral aylarında daru häm preparatlarnı üzenä çıgımga satkan.
Daruxanälär gildiyase başkarma direktorı Elena Nevolina süzlärenä karaganda, töbäklärdäge häm munisipal daruxanälär avır xäldä. Älbättä, bu xäldän çıgar öçen, daru yortları üz produksiyasenä bäyane kütärergä mäcbür.
Oeşma mäglümatlarına karaganda, uzgan elnıñ berençe ae eçendä daruxanälär 1,03-2,03 prosentlı tabış algan. Ä 2011 elnıñ gıynvarında isä bu kürsätkeç minus 0,2-1,7 prosentnı täşkil itkän.
Ә sin mәrxәmәt qүrsәterğә әzerme?
«Yazğı mәrxәmәt atnalığı» - el saen uzdırıla torğan bөtenrossiya aqçiyase. Bu çara vaqıtında ilneң tөrle poçmaqlarında izğeleqlәr, yaxşılıqlar qılına. Tradiçiya buença aqçiya apreldә uzdırıla һәm anda qүbrәq yaşlәr qatnaşa.
Tatarstannıң Milli muzeenda da «Yazğı mәrxәmәt atnalığı» oeştırıla. Aqçiya vaqıtında qүp balalı ğailәlәrğә, balalar yortlarında tәrbiyalәnүçelәrğә, şulay uq invalidlarğa һәm qartlarğa muzeyda buşlay eqsqursiyalәr, leqçiyalәr oeştırıla.
Muzeyğa qilүçelәr İdel bue Bolğarı, Qazan xanlığı vaqıtlarına sәyaxәt qıla ala. Alarğa xayvannar һәm үsemleqlәr dөnyası belәn dә tanışırğa mөmqinleq tudırıla.
«Yazğı mәrxәmәt atnalığı»nda Milli muzeyda һәm anıң filiallarında tөrle çaralar oeştırıla, çittә leqçiyalәr uqu da qaralğan. Balıq bistәse, Aleqseevsqi, Laeş rayonnarınıң balalar yortlarında tәrbiyalәnүçelәr һәm Qazannıң 172 nçe mәqtәp uquçıları muzeynıң berençe qunaqları bulaçaq, di çaranı oeştıruçılar. Muzeyçılar tarafınnan leqçiyalәr reabilitaçiya-ternәqlәnderү үzәğendә, xәrbi ğospitaldә, suqırlar qitapxanәsendә dә uqılaçaq.
Tatarstannıң Milli muzeenda da «Yazğı mәrxәmәt atnalığı» oeştırıla. Aqçiya vaqıtında qүp balalı ğailәlәrğә, balalar yortlarında tәrbiyalәnүçelәrğә, şulay uq invalidlarğa һәm qartlarğa muzeyda buşlay eqsqursiyalәr, leqçiyalәr oeştırıla.
Muzeyğa qilүçelәr İdel bue Bolğarı, Qazan xanlığı vaqıtlarına sәyaxәt qıla ala. Alarğa xayvannar һәm үsemleqlәr dөnyası belәn dә tanışırğa mөmqinleq tudırıla.
«Yazğı mәrxәmәt atnalığı»nda Milli muzeyda һәm anıң filiallarında tөrle çaralar oeştırıla, çittә leqçiyalәr uqu da qaralğan. Balıq bistәse, Aleqseevsqi, Laeş rayonnarınıң balalar yortlarında tәrbiyalәnүçelәr һәm Qazannıң 172 nçe mәqtәp uquçıları muzeynıң berençe qunaqları bulaçaq, di çaranı oeştıruçılar. Muzeyçılar tarafınnan leqçiyalәr reabilitaçiya-ternәqlәnderү үzәğendә, xәrbi ğospitaldә, suqırlar qitapxanәsendә dә uqılaçaq.
Подписаться на:
Сообщения (Atom)
